Compilation and Validation of Indicators for Zoning the Production Areas Covered by Rural District's Agricultural-Jahad Centers in Iran

Document Type : Original Article

Authors
Bahman Tahmasi 1
Javad Ghasemi 2
1 PhD in Geography and Rural Planning, Department of Human Geography and Planning, Faculty of Geography, University of Tehran, Tehran, Iran
2 Assistant Professor, Institute of Agricultural Education and Extension, Agricultural Research, Education and Extension Organization (AREEO), Tehran, Iran
10.30470/jrdes.2025.2056561.1060
Abstract
The New Agricultural Extension System Plan implemented in 2016 as a national program by the Ministry of Agriculture-Jahad in Iran. One of the most important pillars of this plan was the zoning of production areas. The objective of zoning was to divide the area covered by each agricultural jahad center into several zones and assign a dedicated extension agent to each zone. Despite the initial well-defined goals, the implementation phase faced several challenges due to the lack of consideration for scientific and standardized criteria. Therefore, the primary objective of this research is to develop a set of standardized and appropriate indicators for the zoning of production areas covered by agricultural jahad centers. The population under study encompassed the entire workforce employed within the agricultural extension network of Iran, totaling 8097 individuals. To determine the sample size, Cochran's formula employed, and stratified random sampling utilized to determine the sample size for each province. The necessary data collected through a questionnaire, with the participation of 410 experts and managers from the agricultural extension network. Descriptive and inferential statistics, including mean, standard deviation, coefficient of variation, one-sample t-test, and the EDAS method, used for the validation and prioritization of indicators. Based on the research findings, 20 indicators identified and prioritized as suitable criteria for the zoning of production areas. These indicators can serve as a scientific basis for developing national zoning guidelines, optimizing the allocation of resources in agricultural extension centers, monitoring changes, and strengthening evidence-based policymaking in rural and agricultural development programs.
Keywords
Validation
Zoning indicators
Production areas
Rural district'
s agricultural jahad centers
New Agricultural Extension System

اشرفی، علی؛ مکانیکی، جواد و دهقانی، مرتضی. (1392). ارزیابی توان اکولوژیکی و پهنه‌بندی کشت عناب در استان خراسان جنوبی. مجله آمایش جغرافیایی فضا، 3(7)، 86-67.

بوزرجمهری، خدیجه؛ جوانشیری، مهدی؛ قربانی، علی و دربان آستانه، محمدرضا. (1395). پهنه‌بندی فضایی جهت مکان‌یابی پایگاه اسکان موقت با رویکرد ارزیابی چندعامله در محیط GIS (مطالعه موردی: بخش مرکزی شهرستان فاروج). مجله پژوهش و برنامه‌ریزی روستایی، 5(1)، 121-99.

جلالیان، حمید (1396). جایگاه روستا در برنامه‌ریزی منطقه‌ای. تهران: انتشارات سمت، چاپ اول.

رضائی مقدم، کوروش و فاطمی، مهسا. (1398). راهبردهای بهبود نظام نوین ترویج کشاورزی ایران. علوم ترویج و آموزش کشاورزی ایران، 15(2)، 251-223.

رضایی فرهاد آباد، علی و مجرد، کامران. (1398). پهنه‌بندی وضعیت توسعه کشاورزی پایدار استان کویری خراسان جنوبی با استفاده از روش مزیت نسبی در محیط GIS. مجله کاربرد سیستم اطلاعات جغرافیایی و سنجش از دور در برنامه‌ریزی، 10(2)، 49-35.

رضوانی، محمدرضا؛ نیک‌روش، فاطمه و نسرین، کاظمی. (1400). پهنه‌بندی فضایی قابلیت‌های گردشگری کشاورزی در نواحی روستایی استان لرستان. جغرافیا و پایداری محیط، 11 (38)، 112-93.

رضوانی، محمدرضا؛ صادقلو، طاهره؛ رکن‌الدین افتخاری، عبدالرضا و فرجی سبکبار، حسنعلی. (1392). توسعه و اعتبارسنجی شاخص‌های مؤثر در شبکه فضایی بازاریابی محصول شیر در مناطق روستایی. پژوهش‌های روستایی، 4(4)، 824-793.

سجاسی‌قیداری، حمدالله؛ رکن‌الدین افتخاری، عبدالرضا و پورطاهری، مهدی. (1393). تدوین و اعتبارسنجی شاخص‌های توسعه کارآفرینی اکوتوریستی در مناطق روستایی. مطالعات برنامه‌ریزی سکونتگاه‌های انسانی، 9(26)، 70-45.

طالشی، مصطفی؛ علی‌اکبری، اسماعیل؛ جعفری، مصطفی و سیداخلاقی، سیدجعفر. (1396). تدوین و اعتبارسنجی شاخص‌های مناسب ارزیابی تاب‌آوری روستایی در برابر مخاطره خشکسالی مطالعه موردی: حوضه آبخیز حبله رود. تحقیقات مرتع و بیابان ایران، 24(4)، 896-881.

طالشی، مصطفی و کفاش، حسین. (1397). تدوین و اعتبارسنجی معیارهای بنیادین مدیریت یکپارچه منابع آب در سکونتگاه‌های روستایی نواحی خشک و نیمه‌خشک، مطالعه موردی: ناحیه بجستان در جنوب خراسان رضوی. کاوش‌های جغرافیایی مناطق بیابانی، 6 (2)، 108-81.  

کفایتی، نرگس؛ قربانی، خلیل و عبدالله‌زاده، غلامحسین. (1400). تدوین و اعتبارسنجی شاخص‌های مناسب ارزیابی آسیب‌پذیری مناطق کشاورزی در شرایط خشک‌سالی. مجله تحقیقات اقتصاد و توسعه کشاورزی ایران، 52(3)، 468-457.

گل‌پرور، پرویز؛ عبادپور، آیت‌اله؛ شادمند، سهراب و ذبیحی طاری، رضا. (1399). تحلیل وضعیت موجود و بازمهندسی پهنه‌بندی مراکز جهاد کشاورزی آذربایجان شرقی با استفاده از تکنیک TOPSIS. مجموعه مقالات هشتمین کنگره ملی علوم ترویج و آموزش کشاورزی، منابع طبیعی و محیط‌زیست پایدار، انجمن ترویج و آموزش کشاورزی ایران، موسسه آموزش و ترویج کشاورزی.

محمدی، سعدی؛ سعیدی، مهدی و منوچهری، سوران. (1398). تحلیل و پهنه‌بندی فضایی وضعیت استقرار نواحی روستایی مرزی با تاکید بر اصول پدافند غیرعامل مطالعه موردی: روستاهای شهرستان مریوان. نشریه اطلاعات جغرافیایی (سپهر)، 28(110)، 239-225.

موسوی، سیدعارف؛ طالشی، مصطفی و دربان آستانه، علیرضا. (1396). تدوین و اعتبارسنجی شاخص‌های بومی حکمروایی خوب روستایی. مجله مدیریت شهری و روستایی، 16(49)، 524-502.

مرادی، ابراهیم؛ مبصر، حمیدرضا؛ مهربان، احمد و گنجعلی، حمیدرضا. (1399). پهنه‌بندی توان اکولوژیک کشاورزی در شمال و مرکز استان سیستان و بلوچستان جهت کشت کلزا با سامانه GIS. نشریه دانش کشاورزی و تولید پایدار، 30(1)، 295-279.

مفیدی چالان، مرتضی؛ بارانی، حسین؛ عابدی سروستانی، احمد؛ معتمدی، جواد و دربان آستانه، علیرضا. (1396). تدوین و اعتبارسنجی شاخص‌های ارزیابی پایداری اجتماعی سامان‌های عرفی مرتعی با تاکید بر مراتع ییلاقی سهند. نشریه مرتع، 11 (4)، 435-422.

مهری، کریم؛ کوهستانی، حسین؛ کرمی دهکردی، مهدی و گل‌پرور، پرویز. (1395). پهنه‌بندی آبادی‌ها تحولی در نظام ترویج کشاورزی ایران. تبریز: نشر یاران.

محمدزاده، سعید؛ فلسفی، پیمان و دهقان‌پور، مجتبی. (1395). مدیریت عرصه‌های کشاورزی از طریق پارسل‌بندی (پهنه‌بندی) گامی در جهت تحقق نظام نوین ترویج کشاورزی کشور: تجربه استان فارس. ششمین کنگره ملی علوم ترویج و آموزش کشاورزی منابع طبیعی ایران، دانشگاه شیراز.

مهدوی دامغانی، عبدالمجید؛ کامبوزیا، جعفر؛ دیهیم‌فرد، جعفر؛ نظری، محمدرضا؛ محمودی، حسین؛ صوفی‌زاده، سعید؛ آقامیر، فاطمه،؛محمدزاده، آرش و لجم اورک، شهلا. (1399). پهنه‌بندی اگرواکولوژیک حوضه آبریز دریاچه ارومیه. کارگروه ملی نجات دریاچه ارومیه، دفتر برنامه‌ریزی و تلفیق ستاد احیای دریاچه ارومیه.

منوری، سید مسعود. (1395). برنامه‌ریزی و آمایش سرزمین؛ مبانی و اصول. تهران: نشر تالاب، چاپ اول.

معاونت آموزش و ترویج کشاورزی. (1395). گزارش طرح نظام نوین ترویج کشاورزی و منابع طبیعی (در استان‌های پایلوت).

نصیری زارع، سعید و ریاحی، وحید. (1401). پهنه‌بندی فضایی ضریب محرومیت (شهری- روستایی) در استان‌های کشور. مهندسی جغرافیایی سرزمین، 6 (2)، 259-247.

نعیمی، امیر و صدیقی، حسن. (1392). شناسایی ابعاد راهبردی توسعه روستایی در ایران: دیدگاه صاحب‌نظران دانشگاه‌های تربیت مدرس و تهران. فصلنامه علمی روستا و توسعه، 16(2)، 63-45.

نصراللهی، مهدی؛ فتحی، محمدرضا؛ فقیه، علی رضا (1397). طراحی مدلی برای ارزیابی کانال‌های بازاریابی مبتنی بر روش‌های بهترین و بدترین فازی و edas  فازی. فصلنامه مدیریت بازرگانی، دوره 10، شماره 3، صفحات 712-695.

وزارت جهادکشاورزی. (1395). آیین‌نامه و دستورالعمل‌های اجرایی نظام نوین ترویج کشاورزی.

وزارت جهادکشاورزی. (1402). سامانه جامع پهنه‌بندی و مدیریت داده‌های کشاورزی. اطلاعات مراکز جهادکشاورزی دهستان.

یمانی، مجتبی؛ یوسفی، فاطمه؛ مرادی، انور؛ عباسی، موسی و برزکار، محسن. (1396). پهنه‌بندی آمایشی با استفاده از مدل‌های ANP و AHP جهت توسعه گردشگری مطالعه موردی: شهرستان اشنویه. نشریه اطلاعات جغرافیایی (سپهر)، 26(102)، 34-19.  

Anantasari, E., & Devi, L. Y. (2022). Innovation management model in supporting healthy food availability through the development of zoning-based organic farming. Journal of STI Policy and Management, 7(1), 21-35.
Chen, X. (2009). Review of China's agricultural and rural development: policy changes and current issues. China Agricultural Economic Review, 1(2), 121-135.  
Chen, A., & Scott, S. (2014). Rural development strategies and government roles in the development of farmers' cooperatives in China. Journal of Agriculture, Food Systems, and Community Development, 4(4), 35-55.
Domingo, D., Palka, G., & Hersperger, A. M. (2021). Effect of zoning plans on urban land-use change: A multi-scenario simulation for supporting sustainable urban growth. Sustainable Cities and Society, 69, 102833.
Fang, Q., Zhang, L., Hong, H., Zhang, L., & Bristow, F. (2008). Ecological function zoning for environmental planning at different levels. Environment, development and sustainability, 10, 41-49.
Fischer, G., Nachtergaele, F. O., Van Velthuizen, H., Chiozza, F., Francheschini, G., Henry, M., ... & Tramberend, S. (2021). Global agro-ecological zones (gaez v4)-model documentation.
Fischer, G., & van Velthuizen, H. (2016). National agro-economic zoning for major crops in Thailand (NAEZ) Project TCP/THA/3403)–NAEZ Model Implementation and Results.
He, J., Guan, X., & Yu, Y. (2016). A modeling approach for farmland protection zoning considering spatial heterogeneity: a case study of E-Zhou City, China. Sustainability, 8(10), 1052.
He, S., Lin, L., Xu, Q., Hu, C., Zhou, M., Liu, J., ... & Wang, K. (2021). Farmland zoning integrating agricultural multi-functional supply, demand and relationships: a case study of the Hangzhou Metropolitan Area, China. Land, 10(10),
Hafif, B., Barus, J., & Masganti, M. (2013). Zoning rural area for the development of annual plants. International Journal on Advanced Science, Engineering and Information Technology, 3(1), 33-37.
Jiang, Y., Zhang, Q. F., Zhao, X. N., Wang, L., & Zhang, X. (2018). A geogrid-based framework of agricultural zoning for planning and management of water & land resources: A case study of northwest arid region of China. Ecological Indicators, 89, 874-879.
Kim, S. (2021). Integration of Policy Decision Making for Sustainable Land Use within Cities. Sustainability, 13(18), 10390.
Komarov, S. I., Antropov, D. V., Varlamov, A. A., Galchenko, S. A., & Zhdanova, R. V. (2019, November). Zoning as a tool of land management. In IOP Conference Series: earth and environmental science (Vol. 350, No. 1, p. 012060). IOP Publishing.
Kapitulina, N. A., Kotsur, E. V., & Dolmatova, O. N. (2020, August). Technology of specialized zoning of agricultural land for the purpose of their effective use. In IOP Conference Series: Earth and Environmental Science (Vol. 548, No. 2, p. 022009). IOP Publishing.
Korabel'nikov, I. (2022). Production and economic features of agricultural zoning: regional aspect. Agrarian Bulletin of the Urals, 8(223), 81-90.
Iryna, K. Alona, I. Nazar, S. Yevhen, D. & Natalia, M. (2023). Management of land resources with consideration of agricultural land zoning indices. Review of Economics and Finance.
Liu, X., & Lynch, L. (2011). Do zoning regulations rob rural landowners' equity?. American Journal of Agricultural Economics, 93(1), 1-25.
Li, Y., Wu, H. X., & Shi, Z. (2016). Farmland productivity and its application in spatial zoning of agricultural production: a case study in Zhejiang province, China. Environmental Earth Sciences, 75, 1-17.
Martitah (2019). Zoning System of Education as a Strategy for Equalizing Education Quality in the Disruptive Era (Legal Aspect Review). Proceedings of the 1st International Conference on Education Social Sciences and Humanities (ICESSHum 2019).
Pogodzinski, J. M., & Sass, T. R. (1990). The economic theory of zoning: a critical review. Land Economics, 66(3), 294-314.
Rossen, L. M., & Pollack, K. M. (2012). Making the connection between zoning and health disparities. Environmental Justice, 5(3), 119-127.
Shi, W., & Zeng, W. (2014). Application of k-means clustering to environmental risk zoning of the chemical industrial area. Frontiers of Environmental Science & Engineering, 8, 117-127.
Shirina, N. V., & Parfenyukova, E. A. (2021). Zoning the Urban area on the basis of the principles and methods of GIS-Mapping. In innovations and technologies in construction: Selected Papers of BUILDINTECH BIT 2021 (pp. 342-348). Springer International Publishing.
Suryawanshi, P. (2020). Developmental schemes to strengthen the rural arena in India. Journal of Management and Research, doi:10.18231/j.jmra.2019.037
Stanujkic, D., Zavadskas, E. K., Ghorabaee, M. K., & Turskis, Z. (2017). An extension of the EDAS method based on the use of interval grey numbers. Studies in Informatics and Control, 26(1), 5-12.
Tempest, M., & Ketelaar, A. (2018). Decision Tree and guidelines for mapping the agriculture and rural zones. Agricultural & Natural Resource Management Consultants of Australia.
Wang, W., Zhang, X., Wu, Y., Zhou, L., & Skitmore, M. (2017). Development priority zoning in China and its impact on urban growth management strategy. Cities, 62, 1-9.
Wang, N., Zu, J., Li, M., Zhang, J., & Hao, J. (2020). Spatial zoning of cultivated land in Shandong Province based on the trinity of quantity, quality and ecology. Sustainability, 12(5), 1849.
Xu, X., Hou, L., Lin, H., & Liu, W. (2006). Zoning of sustainable agricultural development in China. Agricultural Systems, 87(1), 38-62.
Yin, H., Kong, F., Yang, X., James, P., & Dronova, I. (2018). Exploring zoning scenario impacts upon urban growth simulations using a dynamic spatial model. Cities, 81, 214-229. 
Yong, Y., Zhang, H., Wang, X. R., & Schubert, U. (2010). Urban land-use zoning based on ecological evaluation for large conurbations in less developed regions: Case study in Foshan, China. Journal of Urban Planning and Development, 136(2), 116-124.
Zanin, E. M., Santos, J. E. D., & Henke-Oliveira, C. (2005). Environmental analysis and zoning for an urban park management purpose. Brazilian Archives of Biology and Technology, 48, 647-655.

  • Receive Date 24 March 2025
  • Revise Date 27 October 2025
  • Accept Date 03 January 2026
  • Publish Date 22 December 2025