تحقیقات ترویج و توسعه روستایی

تحقیقات ترویج و توسعه روستایی

تحلیل چالش‌های کاربست ارقام اصلاح شده کلزا در عرصه‌های تولیدی استان قزوین

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
ابوالفضل علیخانی 1
همایون فرهادیان 2
ندا علیزاده بلوچی 3
هادی مؤمنی هلالی 4
1 دانش‌آموخته کارشناسی ارشد، گروه ترویج و آموزش کشاورزی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران
2 استادیار گروه ترویج و آموزش کشاورزی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران
3 استادیار، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران
4 محقق موسسه تحقیقات برنج، معاونت مازندران، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، آمل، ایران
10.30470/jrdes.2024.712755
چکیده
محصولات دانه‌های روغنی از جمله کلزا نقش همه جانبه‌ای در اقتصاد مدور ایفا می‌کنند و منابع روغن خوراکی سالم برای انسان و منبع غنی پروتئین برای خوراک دام هستند. لذا توسعه کمی و کیفی تولید این محصول در ایران و جهان توجه برنامه‌ریزان را به خود جلب کرده است. یکی از راهکارهای افزایش تولید کمی و کیفی این محصول معرفی ارقام اصلاح‌شده طی یک دهه اخیر بوده است. علیرغم معرفی ارقام اصلاح‌شده، چالشی که همواره در فرآیند تولید دانه‌های روغنی کلزا در کشور وجود دارد، عدم استقبال کشاورزان از کشت ارقام اصلاح‌شده کلزا است. در این راستا تحقیق حاضر با هدف تحلیل چالش‌های کاربست ارقام اصلاح‌شده کلزا توسط کشاورزان در عرصه‌های تولیدی استان قزوین انجام ‌شده است. روش تحقیق توصیفی- تحلیلی است و جمع‌آوری اطلاعات به‌صورت میدانی با ابزار پرسشنامه طی سه‌گام با استفاده از فن دلفی صورت گرفته است. جامعه آماری این پژوهش کلیه خبرگان بخش کشاورزی استان قزوین است. نمونه موردمطالعه شامل 25 نفر از این خبرگان بودند که به‌صورت هدفمند با استفاده از تکنیک گلوله برفی تا رسیدن به اشباع نظری شناسایی شدند. نتایج حاصل از تحقیق نشان می­دهد که عمده‌ترین چالش‌های کاربست ارقام اصلاح‌شده کلزا شامل عدم وجود ارقام اصلاح‌شده در بازار به میزان کافی، عدم دسترسی به‌موقع کشاورزان و کارشناسان به ارقام اصلاح‌شده، عدم سازگاری اکثر ارقام معرفی‌شده با شرایط آب و هوایی منطقه و عدم کیفیت لازم ارقام اصلاح‌شده کلزا است
کلیدواژه‌ها
دانه‌های روغنی
ارقام اصلاح شده
چالش‌ها
کشاورزی پایدار

عنوان مقاله English

Analysis of the Challenges of Using Improved Cultivars of Rapeseed in the Farms of Qazvin Province

نویسندگان English

Abolfazl Alikhani 1
Homayoun Farhadian 2
Neda Alizadeh Balochi 3
Hadi Moumenihelali 4
1 MSc. Graduate, Department of Agricultural Extension and Education, Tarbiat Modares University, Tehran, Iran.
2 Assistant Professor, Agricultural Research, Education and Extension Organization (AREEO), Tehran, Iran
3 Assistant Professor, Agricultural Research, Education and Extension Organization (AREEO), Tehran, Iran
4 Researcher, Rice Research Institute of Iran, Deputy of Mazandaran, Agricultural Research, Education and Extension Organization
چکیده English

Oilseed crops, including rapeseed, play a comprehensive role in the circular economy and are sources of healthy edible oil for humans and rich sources of protein for livestock feed. Therefore, the quantitative and qualitative development of the production of this product in Iran and the world has attracted the attention of practitioners. One of the solutions to increase the quantitative and qualitative production of this product has been the release of improved cultivars during the last decade. Despite the release of improved cultivars, the challenge that always exists in the process of producing rapeseed oilseeds in the country is the lack of acceptance by farmers to cultivate improved rapeseed cultivars. The present research has been conducted to analyze the challenges of using improved rapeseed cultivars by farmers in the farms of Qazvin Province. The research method is descriptive-analytical and data collection was done in the field with a questionnaire in three steps using the Delphi technique. The statistical population of this research is all the experts in the agricultural sector of Qazvin province. The studied sample included 25 of these experts who were identified purposefully using the snowball technique until theoretical saturation was reached. The results of the research show that the main challenges of using improved rapeseed cultivars include the lack of improved cultivars in the market to a sufficient extent, lack of timely access of farmers and experts to improved cultivars, the incompatibility of most of the released cultivars with the climatic conditions of the region, and lack of required quality of improved rapeseed cultivars

کلیدواژه‌ها English

Oil Seeds
Improved cultivars
Challenges
Sustainable agriculture
حسینی‌شاوون، ا. و جاهد، ح. ع. 1391. شناسایی موانع انجام فعالیت­های پژوهشی از منظر اعضای هیات علمی دانشگاه تبریز. فصلنامه سیاست علم و فناوری، 4 (4): 49-65.
حیدری‌سورشجانی، س.، مباشری، م.، دریس، ف.، محمدی، س. و کاظمی وردنجانی،ع. 1395. بررسی موانع موجود در تهیه، اجرا و کاربرد یافته‌های پژوهشی از دیدگاه اعضای هیات علمی و کارشناسان فعال در حوزه پژوهش. دانشگاه علوم پزشکی شهرکرد. مجله دانشگاه علوم پزشکی شهرکرد، 18(2): 72-81.
زلیکانی، م. ر. و یوسفی‌ماندی‌محله، غ. ر. 1399. زراعت کلزادر مازندران. ساری: نشر مدیریت هماهنگی کشاورزی استان مازندران.
شاه‌پسند، م. ر. 1395. کاربردپذیری یافته‌های تحقیقاتی در کشاورزی: پلی میان نظریه و عمل. مروج، 154: 98-104.
شریفی‌جهان تیغ، غ.، عباسی، م. ر. و کمندلو، م. 1393. اهمیت استفاده از بذور هیبرید و اصلاح شده. گرگان: انتشارات نوروزی.
شیرانی‌راد، ا. ح.، علیزاده، ب.، جبّاری، ح.، امیرى‌اوغان، ح.، رحمانپور، س.، صادقی‌گرمارودی، ح.، صفوی‌فرد، ن.، کیهانیان، ع. ا.، نورقلی‌پور، ف.، مستوفی‌سرکارى، م. ر.، ایوانى، ا.، رضایى، ح.، عزیزی‌زهان، ع. ا. و رضوى، ر. 1400. جنبه‌های نوین زراعت کلزا در کشور. تهران: نشر آموزش کشاورزی.
کشاورز.، ف، الهیاری، م. ص.، سه ساری، ذ. و خیاطی، م. 1389. عوامل مؤثر بر پذیرش کشت ارقام برنج پر محصول در میان کشاورزان استان گیلان. مجله پژوهش‌های ترویج و آموزش کشاورزی، 3(4): 99-112.
‌مرکز آمار، فناوری اطلاعات و ‌ارتباطات. 1402. آمارنامه کشاورزی محصولات زراعی 1401-1400. ‌مرکز آمار، فناوری اطلاعات و ‌ارتباطات، وزارت جهاد کشاورزی.
یزدان دوست همدانی، م. 1399. معرفی ارقام داخلی کلزا مناسب کاشت در اقلیم سرد و معتدل سرد کشور. تهران: نشر آموزش کشاورزی.
Dessalegn, B., Asnake, W., Tigabie, A. & Le, Q. B. (2022). Challenges to adoption of improved Legume varieties: A Gendered Perspective. Sustainability, 14, 2150.
Goodarzi, Z., Abbasi, E., & Farhadian, H. (2018). Achieving consensus deal with methodological issues in the Delphi technique. International Journal of Agricultural Management and Development, 8(2), 219-230.
Guba, E. G., & Lincoln, Y. S. (1982). Epistemological and methodological bases of naturalistic inquiry. Educational Communication and Technology, 30(4), 233-252.
Jamal, K., Kamarulzaman, N. H., Abdullah, A. M., Ismail, M. M., & Hashing, M. (2014). Adoption of fragrant rice farming: The case of paddy farmers in the East Coast Malaysia. UMK Procedia, 1, 8-17.
Khonje, M., Manda, J., Alene, A. D., & Kassie, M. (2015). Analysis of adoption and impacts of improved maize varieties in Eastern Zambia. World Developments, 66, 695-706.
Liu, S., Raman, H., Xiang, Y., Zhao, C., Huang, J., & Zhang, Y. (2022). De novo design of future rapeseed crops: Challenges and opportunities. The Crop Journal, 10, 587- 596.
Myeni, L. & Moeletsi, M. E. (2023). Assessing the adoption of improved seeds as a coping strategy to climate variability under smallholder farming conditions in South Africa. South African Journal of Science, 119(9/10), 15001.
Powell, C. (2003). The Delphi technique: myths and realities. Journal of Advanced Nursing, 41(4), 376-82.
Raboanatahiry, N., Li, H., Yu, L., & Li, M. (2021). Rapeseed (Brassica napus): Processing, utilization, and genetic improvement. Agronomy, 11, 1776.
Roberts, T. G., & Dyer, J. E. (2004). Characteristics of effective agriculture teachers. Journal of Agricultural Education, 45, 82-95.
Saka, J. O., Okorawa, V. O. Lawal, B. O., & Ajijola, S. (2005). Adoption of improved rice varieties among smallholder farmers in South wester Nigeria. World Journal of agricultural science, 1(1), 4249-4261.
Ullah, A., Khan, D., Zheng, S. & Ali, U. (2018). Factors influencing the adoption of improved cultivars: a case of peach farmers in Pakistan. Ciência Rural, Santa Maria, 48(11), e20180342.
Yigezu, Y. A., Bishaw, Z., Niane, A. A., Alwang, J., El-Shater, T., Boughlala, M., Aw-Hassan, A., Tadesse, W., Bassi, F. M., Amri, A. & Baum, M. (2021). Institutional and farm-level challenges limiting the diffusion of new varieties from public and CGIAR centers: The case of wheat in Morocco. Food Security, 3, 1359–1377.
تحقیقات ترویج و توسعه روستایی
دوره 1، شماره 1
پاییز و زمستان 1402
خرداد 1403
صفحه 106-117

  • تاریخ دریافت 08 بهمن 1402
  • تاریخ بازنگری 15 اسفند 1402
  • تاریخ پذیرش 28 اسفند 1402
  • تاریخ انتشار 01 خرداد 1403