نوع مقاله : مقاله پژوهشی
نویسندگان
1
دانشجوی دکتری توسعه کشاورزی، گروه ترویج، ارتباطات و توسعه روستایی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران.
2
دانشیار ترویج کشاورزی و توسعه روستایی، گروه ترویج و آموزش کشاورزی، دانشکده کشاورزی،دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران.
3
استاد، گروه ترویج، ارتباطات و توسعه روستایی، دانشکده کشاورزی،دانشگاه زنجان، زنجان، ایران.
4
دانشیار، گروه علوم محیطزیست، دانشکده علوم، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران.
5
استادیار، مرکز تحقیقات منابع طبیعی و کشاورزی استان زنجان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، زنجان، ایران.
چکیده
خریب مراتع، یکی از چالشهای مهم پایداری سرزمین، تحت تاثیر عوامل مختلفی است و میتواند تنوع زیستی، حفاظت خاک و معیشت پایدار روستایی را تحت تاثیر قرار دهد. پژوهش حاضر تاثیر تغییر اقلیم بر تخریب مراتع و پیامدهای اقتصادی-اجتماعی ناشی از آن را بررسی میکند. این پژوهش کیفی، از روش نظریه دادهبنیاد استفاده کرده که در آن 24 مشارکت کننده، شامل دامداران بهرهبردار مراتع، با استفاده از روش نمونهگیری هدفمند گلوله برفی انتخاب شده و مورد مصاحبه نیمهساختاریافته قرار گرفتند. تحلیل دادهها با استفاده از کدگذاری باز، محوری و انتخابی منجر به ساخت 236 مفهوم، 97 مقوله اولیه، 22 مقوله اصلی و 7 مضمون گردید و در فرایند کدگذاری انتخابی ارتباط بین مضامین نیز مشخص شد. تغییر اقلیم از طریق افزایش دما، کاهش بارش و افزایش نوسانات بارش، بر کاهش رشد، تراکم و تنوع و پوشش گونههای گیاهی مراتع مورد مصرف دام و خوراکی و به طورکلی تخریب مراتع تاثیرگذار بوده است. جامعه روستایی ظرفیت سازگاری ضعیفی برای تابآوری در برابر تغییر اقلیم برای کاهش آسیبپذیری مراتع و معیشت دامداران و بکارگیری ابزارهای افزایش سازگاری و کاهش تغییر اقلیم دارد. علاوهبراین، افزایش جمعیت و وابستگی معیشت در بهرهبرداری از مراتع، موجب تشدید تاثیر تغییر اقلیم شده است. تغییر اقلیم، علاوه بر اثرات بومشناختی، پیامدهای اجتماعی- اقتصادی مختلفی، از جمله افزایش آسیبپذیری، تضعیف سرمایههای اجتماعی، انسانی، فیزیکی و مالی، افزایش مهاجرت و کاهش درآمد معیشت خانوارهای روستایی داشته و میتواند در آینده بیشتر تشدید شود. تنوعسازی معیشت و سازگاری مناسب به جلوگیری از تخریب مراتع و آسیبپذیری خانوارها کمک میکند.
کلیدواژهها
عنوان مقاله English
Impact of climate change on rangeland degradation and its socio-economic consequences in Zanjan Province
نویسندگان English
Roghayeh Babaei
1
Esmail Karamidehkordi
2
Rohollah Rezaei
3
Younes Khosravi
4
Farhad Aghajanloo
5
1
PhD Student of Agricultural Development, Agricultural Extension, Communication and Rural Development Department, Faculty of Agriculture, University of Zanjan, Zanjan, Iran.
2
Associate Professor of Agricultural Extension and Rural Development, Agricultural Extension and Education Department, Faculty of Agriculture, Tarbiat Modares University, Tehran, Iran.
3
Professor of Agricultural Extension, Communication and Rural Development Department, Faculty of Agriculture, University of Zanjan, Zanjan.
4
Associate Professor of Climatology, Department of Environmental Sciences, Faculty of Sciences, University of Zanjan, Zanjan, Iran
5
Assistant Professor, Zanjan Agricultural and Natural Resources Center, Agricultural Research, Education and Extension Organization (AREEO), Zanjan, Iran.
چکیده English
Rangeland degradation, as an important challenge of sustainability is influenced by various factors and can affect biodiversity, soil conservation, and sustainable rural livelihoods. The present study investigates the impact of climate change on rangeland degradation and its socio-economic consequences. This qualitative research used the grounded theory method. Using a purposeful snowball sampling method, 24 participants, rangeland livestock farmers, were selected and their data were collected by semi-structured interviews. Data was analyzed using open, axial, and selective coding, which led to 97 initial categories, 22 principal categories, and 7 themes. The relationship between themes was also identified in the selective coding process. Climate change, including increased temperature, decreased precipitation, and increased precipitation fluctuations, have impacted the reduction of growth, density, and diversity of plant species consumed by livestock, and in general, rangeland degradation. Rural society has a weak adaptive capacity to climate change to reduce the sensitivity of rangelands and livestock farmers' livelihoods and to use the necessary tools to increase adaptation. In addition, with the increase in population and the dependency of livestock farmers' livelihoods on rangelands, their use has exacerbated the impact of climate change. In addition to ecological effects, climate change has had various socio-economic consequences, including increased vulnerability, weakening of social, human, physical and financial capital, increased migration and reduced income of rural households, and this could further intensify in the future. The use of livelihood diversification and appropriate adaptation strategies can help prevent the destruction of rangelands and the vulnerability of households.
کلیدواژهها English
Rangeland degradation
climate change
household livelihoods
livelihood assets
Zanjan province
