تحقیقات ترویج و توسعه روستایی

تحقیقات ترویج و توسعه روستایی

ارزیابی برخورداری ها و تاب آوری شالیکاران تحت پوشش شبکه آبیاری و زهکشی سفیدرود در مقابل کم‌آبی

نوع مقاله : Original Article

نویسندگان
1 گروه اقتصاد کشاورزی، دانشکده علوم کشاورزی، دانشگاه گیلان، رشت، ایران
2 دانشیار گروه اقتصاد کشاورزی، دانشکده علوم کشاورزی، دانشگاه گیلان، رشت، ایران
3 دانشیار گروه مهندسی آب، دانشکده علوم کشاورزی، دانشگاه گیلان، رشت، ایران
10.30470/jrdes.2026.2061665.1075
چکیده
کم آبی علاوه بر بهداشت و امنیت غذایی بیش از هر چیز معیشت کشاورزان را از طریق کاهش عملکرد و سطح زیرکشت تهدید می کند. استان گیلان یکی از مهم ترین تولیدکنندگان برنج در کشور است که بیشتر شالیزارهای این استان تحت پوشش شبکه آبیاری و زهکشی سفیدرود است. در سال های اخیر به دلیل برداشت آب از بالادست حوضه سفیدرود بزرگ و حجم رسوب گذاری در سد سفیدرود، مقدار آورد به استان گیلان کاهش یافته است. تاب آوری می تواند معیشت روستاییان را پس از شوک ها و مشکلات بهبود ببخشد و به سمت معیشت پایدار سوق دهد. در این پژوهش به ارزیابی برخورداری شالیکاران از سرمایه های معیشت پایدار و سنجش تاب آوری بهره برداران شبکه آبیاری و زهکشی سفیدرود در مقابل کم آبی بر مبنای رویکرد معیشت پایدار، پرداخته شد. ابزار پژوهش پرسشنامه محقق ساخته است که شامل پنج بخش و 129 پرسش بود. اعضای نمونه شامل 389 شالیکار در مناطق دارای تنش آبی شبکه آبیاری و زهکشی سفیدرود می باشد. حجم نمونه با استفاده از جدول بارتلت و انتخاب اعضاء براساس روش نمونه گیری طبقه ای از روستاهای مختلف صورت گرفت. یافته های حاصل از روش استانداردسازی با مقدار حداقل و حداکثر نشان داد که برخورداری شالیکاران از سرمایه های معیشتی و تاب آوری آن ها در مقابل کم آبی در دو حالت وزن های یکسان و متفاوت، در وضعیت متوسط قرار دارد و برای کاهش آسیب پذیری شالیکاران در مقابل کم آبی، برخورداری ها باید ارتقاء یابد.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Assessment of Livelihood Assets and Resilience of Paddy Farmers of the Sefidrood Irrigation and Drainage Network Against Water Scarcity

نویسندگان English

Maryam Hossieni RashtAbadi 1
Mohammad Kavoosi-Kalashami 2
Mohammadreza Khaledian 3
1 Department of Agricultural Economics, Faculty of Agricultural Sciences, University of Guilan, Rasht, Iran.
2 Associate Professor, Department of Agricultural Economics, Faculty of Agricultural Sciences, University of Guilan, Rasht, Iran
3 Associate Professor, Department of Water Engineering, Faculty of Agricultural Sciences, University of Guilan, Rasht, Iran
چکیده English

Water scarcity threatens farmers' livelihoods more than anything else by reducing crop yields and cultivated areas, in addition to impacting health and food security. Guilan Province is one of the most important rice producers in the country, with most of its paddy fields covered by the Sefidrood Irrigation and Drainage Network. In recent years, due to upstream water withdrawals in the Sefidrood Basin and sediment accumulation in the Sefidrood Dam, the water inflow to Guilan Province has decreased. Resilience can enhance rural livelihoods aftershocks and challenges, steering them toward sustainability. This study evaluates paddy farmers' access to sustainable livelihood assets and measures the resilience of beneficiaries of the Sefidrood Irrigation and Drainage Network against water scarcity, based on the sustainable livelihood approach. The research tool was a researcher-made questionnaire consisting of five sections and 129 questions. The sample included 389 paddy farmers in water-stressed areas of the Sefidrood Irrigation and Drainage Network, with the sample size determined using Bartlett’s table and stratified sampling from various villages. Findings from the standardization method using min-max values showed that farmers' access to livelihood assets and their resilience against water scarcity-under both equal and unequal weighting scenarios-was at a moderate level.

کلیدواژه‌ها English

Sustainable Livelihoods
Guilan Province
Livelihood Assets
Water Stress
Sefidrood Dam

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 07 شهریور 1405

  • تاریخ دریافت 04 خرداد 1404
  • تاریخ بازنگری 03 خرداد 1405
  • تاریخ پذیرش 07 شهریور 1405
  • تاریخ انتشار 07 شهریور 1405