تحقیقات ترویج و توسعه روستایی

تحقیقات ترویج و توسعه روستایی

تحلیل چالش‌های دستیابی به معیشت پایدار روستاییان شهرستان مهاباد

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری، گروه ترویج و آموزش کشاورزی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران.
2 دانشجوی دکتری، گروه ترویج و آموزش کشاورزی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران.
چکیده
پژوهش حاضر باهدف شناسایی چالش‌های دستیابی به معیشت پایدار روستاییان در شهرستان مهاباد، انجام گرفت. این پژوهش در قالب رویکرد کیفی و با استفاده از روش تئوری بنیانی انجام گرفت. جامعه مورد مطالعه، 16 نفر از فعالان حوزه مشاغل و کسب‌وکارهای روستایی در نواحی روستایی شهرستان مهاباد و خبرگان حوزه‌های مختلف دولتی، دانشگاهی و بخش خصوصی بودند که با استفاده از روش نمونه‌گیری نظری و هدفمند انتخاب شدند. گردآوری داده‌ها با استفاده از فن مصاحبه انفرادی نیمه ساختارمند و گروه متمرکز، صورت گرفت و جهت اعتبارسنجی یافته‌های پژوهش نیز از روش‌های تنوع در جامعه مورد مطالعه، جمع‌آوری داده‌ها در مکان‌های متنوع، حداکثر تنوع در انتخاب نمونه‌ها و کنترل توسط اعضا استفاده گردید. نتایج نشان داد که چالش‌های دستیابی به معیشت پایدار روستایی شهرستان مهاباد در شرایط علی (چالش‌های اقتصادی و مالی، چالش‌های سیاست‌گذاری و برنامه‌ریزی، چالش‌های زیرساختی و چالش‌های طبیعی و محیطی)، شرایط زمینه‌ای (چالش‌های آموزشی، ارتباطی و اطلاع‌رسانی و چالش‌های حمایتی و مدیریتی) و شرایط مداخله‌گر (چالش‌های فرهنگی و اجتماعی، چالش‌های شخصیتی و روان‌شناختی و چالش‌های تبلیغات و بازاریابی)، قابل طبقه‌بندی بوده و راهبردها و پیامدهای مختلفی از قبیل خدمات و تسهیلات، توانمندسازی، رشد و توسعه منطقه و تامین نیازها و مدیریت منابع، نیز برای آن قابل طرح هستند.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Analysis of the Challenges of Achieving a Sustainable Livelihood of the rural of Mahabad City

نویسندگان English

sahar Ahangari 1
Mohammad Hossein Babaei 2
1 Ph. D. Student, Department of Agricultural Extension and Education, College of Agriculture, Tarbiat Modares University, Tehran, Iran.
2 Ph. D. Student, Department of Agricultural Extension and Education, College of Agriculture, Razi University, Kermanshah, Iran.
چکیده English

The current research was conducted with the aim of identifying the challenges of achieving a sustainable livelihood of rural in Mahabad city. This research was conducted in the form of a qualitative approach and using the grounded theory method. The studied population was 16 people who were active in the field of rural jobs and businesses in the rural areas of Mahabad city and experts from various governmental, academic and private sectors, who were selected using the theoretical and targeted sampling method. Data collection was done using the technique of semi-structured individual interviews and focused groups, and some methods such as diversity in the studied society, data collection in various places, maximum diversity in the selection Samples and control by members were used to validate the research findings. The results showed that the challenges of achieving sustainable rural livelihood in Mahabad city in causal conditions (economic and financial challenges, policy and planning challenges, infrastructural challenges and natural and environmental challenges), contextual conditions (educational, communication and information challenges and support challenges and management) and intervening conditions (cultural and social challenges, personality and psychological challenges and advertising and marketing challenges), can be classified and different strategies and consequences such as services and facilities, empowerment, growth and development of the region and supply of needs and resource management , can also be designed for it. 

کلیدواژه‌ها English

Sustainable Livelihood
Livelihood Capital
Grounded Theory
Mahabad City
ابطحی، فائزه السادات؛ و هوشمندان مقدم فرد، زهرا. (1402). نگرش کشاورزان در خصوص کشاورزی پایدار و ارتباط آن با رفتارهای پایدار مبارزه با آفات و بیماری‌های گیاهی (مطالعه موردی: شهرستان اراک). تحقیقات ترویج و توسعه روستایی، 2 (1)، 135-149.
افشارنیا، اکبر؛ رحمانی، بیژن؛ و تاج، شهره. (1401). اثر تنوع‌بخشی فعالیت‌های اقتصادی در معیشت پایدار خانوارهای روستایی با تـاکید بـر دامـپروری (مـورد مـطالعه روستاهای شهرستان ملکشاهی استان ایلام). مهندسی جغرافیایی سرزمین، 6 (3)، 525-540.
امیری، صبا؛ نادری، نادر؛ و محمدی فر، یوسف. (1398). مفهوم‌پردازی چالش‌های کسب‌وکارهای خانگی در روستاهای استان کرمانشاه. پژوهش‌های روستایی، 10 (2)، 172-185.
ایزدی، علی؛ طیب­نیا، سیدهادی؛ و بذرافشان، جواد. (1402). تحلیل عوامل موثر بر معیشت پایدار خانوارهای روستایی (مطالعه موردی: بخش کشاورزی دهستان رستاق در شهرستان خلیل‌آباد). روستا و توسعه پایدار فضا، 4 (1)، 84-100.
آذینی، کیومرث؛ قنبری موحد، رضوان؛ و رحیمیان، مهدی. (1402). بررسی اثرات سیل بر معیشت پایدار خانوارهای روستایی (مطالعه موردی دهستان آبستان، شهرستان خرم‌آباد). فصلنامه مطالعات جغرافیایی مناطق کوهستانی، 4 (2)، 204-187.
آریون، سمیه؛ صحنه، بهمن؛ و خواجه شاهکوهی، علیرضا. (1401). نقش توسعه زراعت گلخانه‌ای در معیشت پایدار خانوارهای روستای (مطالعه موردی: دهستان دلند، شهرستان رامیان). پژوهش‌های جغرافیای انسانی، 54 (1)، 155-172.
باقری، زینب؛ محمدی یگانه، بهروز؛ و چراغی، مهدی. (1403). تحلیل اثرات معیشت پایدار بر احساس تعلق مکانی خانوار های روستایی؛ مطالعه موردی: بخش مرکزی، شهرستان ایجرود. تحقیقات ترویج و توسعه روستایی، 2 (2)، قابل دسترس در سایت: doi: 10.30470/jrdes.2025.2046639.1044.
باوری، ثابت احمد؛ کرمی دهکردی، مهدی؛ و لیانی سنگ نیشتی، قاسم. (1401). تحلیل سیستمی نقش سرمایه‌های اجتماعی در راستای معیشت پایدار روستایی (مورد مطالعه: روستاهای شهرستان قره‌باغ استان غزنی در کشور افغانستان). مجله تحقیقات اقتصاد کشاورزی، 14 (3)، 23-1.
پرور، فاطمه؛ و حسن پور، مژگان. (1402). ارائه موانع توسعه کارآفرینی روستایی در استان لرستان. ششمین کنفرانس بین‌المللی مدیریت، گردشگری و تکنولوژی.
حجاریان، احمد. (1402 الف). اثرات گردشگری خلاق بر پایداری سرمایه‌های معیشتی خانوارهای روستایی منطقه ارسباران. روستا و توسعه پایدار فضا، 4 (2)، 22-36.
حجاریان، احمد. (1402 ب). ارزیابی الگوی علی معیارهای موثر بر مدیریت نوین روستایی با رویکرد دیمتل فازی. فصلنامه راهبرد توسعه، 19 (74)، 7-31.
حجاریان، احمد؛ تقدیسی، احمد؛ و برقی، حمید. (1403). بررسی چالش‌ها و موانع مشاغل خانگی از دیدگاه خبرگان و صاحبان مشاغل (مطالعه موردی جوامع روستایی شهرستان‌های استان اصفهان). فصلنامه تحقیقات کاربردی علوم جغرافیایی، 24 (72)، 251-268.
حسین پور، حسین؛ رضوانی، محمدرضا؛ و دربان آستانه، علیرضا. (1403). تحلیل مؤلفه‌های زنجیره تأمین انگور در روستاهای بخش کوهمره. تحقیقات ترویج و توسعه روستایی، 2 (2)، قابل دسترس در سایت: doi: 10.30470/jrdes.2025.2046639.1044.
حسینی، سید مرتضی؛ منشی زاده، رحمت الله؛ رضویان، محمدتقی؛ و مرید سادات، پگاه. (1398). بررسی موانع توسعه پایدار اقتصادی سکونتگاه‌های روستایی با رویکرد کارآفرینی (مطالعه موردی: شهرستان کیار-استان چهارمحال و بختیاری). فصلنامه نگرش‌های نو در جغرافیای انسانی، 12 (1)، 41-62.
درخشانی درآبی، کاوه؛ امیدی، جمشید؛ حسن نژاد، رضا؛ و براتی، نگین. (1401). رتبه‌بندی موانع توسعه بازاریابی در مشاغل خانگی: مطالعه موردی استان مرکزی. مدیریت تبلیغات و فروش، 3 (3)، 1-18.
دوستی سبزی، بهزاد؛ سعیدی، عباس؛ و رحمانی، بیژن. (1401). ارزیابی سرمایه‌های معیشتی سکونتگاه‌های روستایی (1399-1375) (نمونه موردی: ناحیه تکاب (آذربایجان غربی). سیاست‌نامه علم و فناوری، 12 (2)، 83-64.
رحیمی، زینب؛ و کرمی دهکردی، مهدی. (1400). تحلیل دارایی‌های پنج‌گانه معیشتی در جوامع روستایی (مطالعه موردی: روستاهای شهرستان دره شهر). جغرافیا و برنامه‌ریزی، 25 (78)، 179-195.
رضایی نوده، سمیه؛ صحنه، بهمن؛ و خواجه شاهکویی، علیرضا. (1401). نقش بازارچه‌های محلی در معیشت پایدار خانوارهای روستایی (مطالعه موردی: روستاهای شهرستان گرگان). توسعه محلی (روستایی-شهری)، 14 (1)، 171-203.
روان کارجغین، مهدی؛ و منتظری، محمد. (1400). تحلیل قابلیت‌ها و موانع متنوع سازی معیشت در راستای توسعه پایدار روستایی (مورد مطالعه: جغین از توابع شهرستان رودان). نشریه مطالعات کاربردی در علوم مدیریت و توسعه، 6 (2)، 9-22.
ریحان کلوانق، محبوب؛ احدنژاد، محسن؛ حیدری، محمد تقی؛ و شهبازی، مرتضی. (1402). معیشت پایدار با رویکرد حفاظت از اراضی کشاورزی با استفاده از سامانه (Gis). فصلنامه جغرافیا و روابط انسانی، 6 (1)، 499-483.
زنداذر، سوزان؛ فاطمی، مهسا؛ رضائی مقدم، کورش؛ حیاتی، داریوش؛ و نصیری، سید مهدی. (1403). واکاوی چالش‌های شرکت های دانش‌بنیان مستقر در پارک‌های علم و فناوری: مطالعه موردی استان فارس. تحقیقات ترویج و توسعه روستایی، 1 (1)، 188-144.
سامانی، الهه؛ عبدالله­زاده، غلامحسین؛ شریف‌زاده، محمدشریف؛ و محبوبی، محمدرضا. (1402). ارزیابی تاثیر مهاجرت بر معیشت پایدار خانوارهای مهاجر در نواحی روستایی استان گلستان. تحقیقات اقتصاد و توسعه کشاورزی ایران، 54 (2)، 381-365.
سلطانی، شیرین؛ و کرمی، رویا. (1402). عوامل روان‌شناختی مؤثر بر توسعه صنایع دستی در مناطق روستایی شهرستان زنجان. تحقیقات ترویج و توسعه روستایی، 2 (1)، 71-89.
شاهرخی ساردو، صالح؛ و شریف­زاده، مریم. (1401). پدیدارشناسی چالش‌های توسعه کارآفرینی روستایی از دیدگاه کارآفرینان پیشرو در بخش مرکزی شهرستان جیرفت. آموزش و مدیریت کارآفرینی، 1 (1)، 19-34.
شاهوند، ساناز؛ امیدی نجف آبادی، مریم؛ و فرج اله حسینی، سید جمال. (1401). الگوی پارادایمی توسعه کارآفرینی اجتماعی زنان روستایی با استفاده از تئوری بنیانی. نشریه جغرافیا و توسعه، 20(69)، 152-182.
شهرکی، محمدرضا؛ عابدی سروستانی، احمد؛ و لطفی، عبدالرحیم. (1400). آگاهی روستاییان از بروز نشانه‌های تغییر اقلیم و رابطه آن با معیشت پایدار جوامع محلی (مطالعه موردی: حوزه آبخیز اوغان استان گلستان). تحقیقات مرتع و بیابان ایران، 28 (1)، 150-138.
صحنه، بهمن؛ خراسانی، محمدامین؛ و ویسی، فرزاد. (1401 الف). تحلیلی بر تاثیر توسعه صنعت مرغداری بر بهبود معیشت پایدار خانوارهای نواحی روستایی شهرستان آق‌قلا. روستا و توسعه، 25 (2)، 218-193.
صحنه، بهمن؛ سادین، حسین؛ و جاهدی، فاطمه. (1401 ب). نقش فعالیت نوغانداری بر بهبود معیشت پایدار خانوارهای روستایی شهرستان رامیان. جغرافیا و پایداری محیط، 12 (42)، 105-120.
طباطبایی عمید، بیتا؛ و شهرکی، محمدرضا. (1399). موانع فراروی کسب‌وکارهای زنان روستایی: مطالعه‌ای در حوزه آبخیز تیل‌آباد استان گلستان. مطالعات کارآفرینی و توسعه پایدار کشاورزی، 7 (3)، 17-34.
عبدالمجید سعید، ئاکو؛ امیری، مجتبی؛ سیدجوادین، سیدرضا؛ و نوروزی سیدحسینی، رسول. (1402). ارائه مدل توسعه قابلیت‌های سازمانی وزارت آموزش‌وپرورش اقلیم کردستان عراق با استفاده از گراند تئوری. مدیریت دولتی، 15 (2)، 319-343.
عنابستانی، علی‌اکبر؛ و قربانی، علی. (1402). تحلیل اثرگذاری سرمایه‌های توسعه‌ای بر تغییرات سطح توسعه پایدار سکونتگاه‌های روستایی (مطالعه موردی: شهرستان بجنورد). فصلنامه علمی برنامه‌ریزی منطقه‌ای، 13 (50)، 93-114.
قاسمی، ایرج؛ و کلانتری، خلیل. (1401). تحلیل عوامل و چالش‌های توسعه مسکن معیشت‌محور روستایی. برنامه‌ریزی توسعه کالبدی، 9 (2)، 15-26.
کارگر، پروین؛ رسولی، ععلی؛ اسدپور، حمید؛ و منصوری مقدم، محمد. (1403). واکاوی علل و زمینه‌های مشکلات معیشتی مردم آذربایجان طی سال‌های 1309 تا 1312 ش بر اساس اسناد هیئت تفتیشیه. نشریه پژوهش‌های تاریخی ایران و اسلام، 18 (34)، 228-258.
کرمی دهکردی، مهدی؛ و میانی، عبدالمتین. (1400). ژرف‌نگری کیفی چالش‌های معیشت پایدار مناطق روستایی با استفاده از نرم‌افزار ATLAS-ti (مورد مطالعه: روستاهای شمالی شهرستان اندر، استان غزنی در کشور افغانستان). برنامه‌ریزی و آمایش فضا، ۲۵ (۳)، ۱۱۹-۱۴۵.
کلهر، رضوان؛ و قاسمی، مهدی. (1401). بررسی نقش اعتبارات بانک کشاورزی بر توسعه بخش زراعت، دامپروری و باغبانی شهرستان کنگاور. تحقیقات ترویج و توسعه روستایی، 2 (1)، 103-118.
گلابی فر، جاسم. (1401). تعیین چالش‌ها و سازوکارهای توسعه مشاغل خانگی در مناطق روستایی. ششمین کنگره بین‌المللی توسعه کشاورزی، منابع طبیعی، محیط‌زیست و گردشگری ایران.
محمدی مهر، صحرا؛ کریمی، سعید؛ و حسینی، سید مهدی. (1401). ارزیابی سطوح معیشت پایدار جوامع روستایی (موردمطالعه: منطقه گردشگری اورامانات). پژوهش‌های روستایی، 13 (2)، 332-347.
مزیدی، هاجر؛ و زینتی فخرآباد، حسین. (1402). بررسی و تحلیل تأثیرات گردشگری روستایی بر معیشت پایدار روستاییان (مطالعۀ موردی: روستاهای وامنان و کاشیدار شهرستان آزادشهر). گردشگری و اوقات فراغت، 8 (15)، 1-20.
مظفری، فاطمه؛ نظری، عبدالحمید؛ رستمی، شاه بختی؛ و شاهینی فر، مصطفی. (1401). نقش کسب‌وکارهای خانگی بر معیشت پایدار خانوارهای روستایی با تأکید بر نقش دولت در استان ایلام. اقتصاد فضا و توسعه روستایی، ۱۱ (۴۱)، ۱۹-۴۰.
موحدی، رضا. و پویا، مهرداد. (1402). موانع و راهکارهای توسعه مشاغل خانگی زنان (مورد مطالعه: زنان آسیب‌پذیر شهر همدان). آموزش و مدیریت کارآفرینی، 2 (1)، 93-107.
میرزاپور آهنگر، رضا؛ عزیزی خالخیلی، طاهر؛ رزاقی بورخانی، فاطمه؛ و قربانی پیرعلیدهی، فاطمه. (1402). تحلیل بسترهای آسیب‌پذیری روستاییان از دیدگاه زنان روستایی جنوب شهرستان بابل و ارائه راهکارها برای معیشت پایدار روستاییان. پنجمین همایش ملی ظرفیت‌ها و محدودیت‌های توانمندسازی زنان روستایی.
نورایی نصرآبادی، سهیلا؛ غلامرضایی، سعید؛ و آزادی، یوسف. (1403). شناسایی اثرات اجتماعی-اقتصادی بیمه محصولات کشاورزی (مورد مطالعه: کشاورزان گندم‏کار دیم شهرستان قصرشیرین). تحقیقات ترویج و توسعه روستایی، 1 (1)، 14-26.
Adewumi, S. A. & Keyser, E. (2020). Challenges and prospects of rural entrepreneurship: a discourse analysis of selected local government areas of Osun state, Nigeria. International Journal of Business and Management Studies, 12 (2), 544-560.
Ao, Y., Tan, L., Feng, Q., Tan, L., Li, H., Wang, Y. & Chen, Y. (2022). Livelihood Capital Effects on Famers’ Strategy Choices in Flood-Prone Areas-A Study in Rural China. International Journal of Environmental Research and Public Health, 19 (12), 1-19.
Berchoux, T., Watmoughb, G. R., Huttonc, C. W. & Atkinsond, P. M. (2019). Agricultural shocks and drivers of livelihood precariousness across Indian rural communities. Landscape and Urban Planning, 189, 307-319.
Birthal, P. S., Hazrana, J. & Negi, D. S. (2020). Diversification in Indian agriculture towards high value crops: Multilevel determinants and policy implications. Land Use Policy, 91, 1-18.
Ciaian, P., Guri, F., Rajcaniova, M., Drabik, D. Y. & Paloma, S. G. (2018). Land fragmentation and production diversification: A case study from rural Albania. Land Use Policy, 76, 589-599.
Fahad, S., Nguyen, T. L. H., Nguyen, M. D., Tran, D. H. & Nguyen T. T. (2023). Analyzing the status of multidimensional poverty of rural households by using sustainable livelihood framework: policy implications for economic growth. Environ Sci Pollut Res Int., 30 (6), 16106–16119.
Fan, Y., Ning, J. & Qin, H. (2023). Investigating the effectiveness of livelihood capital in reducing re-poverty risk: an empirical analysis of policy withdrawal and income structures in rural China. Front. Environ. Sci., 11, 1-14.
Galloway, L. & Kapasi, I., (2014). Rural home-based businesses and their contribution to rural lives: An exploratory study. Research Report, Heriot-Watt University, Edinburgh.
Guo, M., Xie, M. & Xu, G. (2023). Sustainable Livelihood Evaluation and Influencing Factors of Rural Households: A Case Study of Beijing Ecological Conservation Areas. Sustainability, 15 (13), 1-19.
Hidayat, A. S., Rajiani, I. & Arisanty, D. (2022). Sustainability of Floodplain Wetland Fisheries of Rural Indonesia: Does Culture Enhance Livelihood Resilience? Sustainability, 14 (21), 1-17.
Huang, L., Liao, C., Guo, X., Liu, Y. & Liu, X. (2023). Analysis of the Impact of Livelihood Capital on Livelihood Strategies of Leased-In Farmland Households: A Case Study of Jiangxi Province, China. Sustainability, 15 (13), 1-19.
Knight, J. (2014). Economic causes and cures of social instability in China. China and World Economy, 22 (2), 5-21.
Kunjuraman, V. (2022). A revised sustainable livelihood framework for community-based tourism projects in developing countries. Current Issues In Tourism, 26 (1), 1-6.
Liu, Y., Huang, Z., Chen, J. & Nie, L. (2023). Diagnosis of the Livelihood Sustainability and Its Obstacle Factors for Poverty-Alleviation-Relocation Residents in Tourism Communities: Data from China. Sustainability, 15 (7), 1-27.
Mai, Q., Luo, M. & Chen, J. (2021). Has Significant Improvement Achieved Related To The Livelihood Capital Of Rural Households After The Effort Of Reducing Poverty At Large Scale? New Evidence From A Survey Of The Severe Poverty Areas In China. Physics and Chemistry of the Earth, 122. https://doi.org/10.1016/j.pce.2020.102913.
Mkuna, E., Baiyegunhi, L. & Adamus, W. (2020). Sustainable livelihood alternatives among Nile perch (Lates niloticus) fishers in Lake Victoria Tanzania: analytical hierarchy process (AHP) approach. Journal of Economic Structures, 9(1), 1-18.
Nurlaela, S. (2021). The motivation of young Chili farmers in sandy land of special region of Yogyakarta, Indonesia. In E3S Web of Conferences, 232, doi:10.1051/e3sconf/202123201038
Parvaneh Safa, R., Yasouri, M. & Hesam, M. (2021). Effects of Tourism on Sustainable Rural Livelihoods (Case Study: Saravan, Rasht County, Iran). Journal of Research and Rural Planning, 10(3), 1-19.
Pasanchay, K., & Schott, C. (2021). Community-based tourism homestays' capacity to advance the Sustainable Development Goals: A holistic sustainable livelihood perspective. Tourism Management Perspectives, 37 (4), 1-11.
Rasul, G. & Gurung, P. (2024). Unlocking the potentials of sustainable livelihoods in Chattogram Hill Tracts of Bangladesh. Nature-Based Solutions, 5 (2), 1-11.
Sadr Mousavi, M. S., Aghayari Hir, M. & Valaei, M. (2019). Investigating and Analyzing Factors Causing the Spreading out of Rural Poverty in Miyandoab County through the Application of Q Technique. Journal of Research and Rural Planning, 8 (3), 27-44.
Syafar, M. & Ulumi, H. F. B. (2021). From Community Capital to Sustainable Rural Livelihood: Exploring Green Development Program in Masoso, Indonesia. Jurnal Pemberdayaan Masyarakat Media Pemikiran dan Dakwah Pembangunan, 5 (1), 77-104.
Xiong, F., Zhu, S., Xiao, H., Kang, X. & Xie, F. (2021). Does Social Capital Benefit the Improvement of Rural Households’ Sustainable Livelihood Ability? Based on the Survey Data of Jiangxi Province, China. Sustainability 13 (19), 1-17.
Zhao, X. & Lan, F. (2023). The Impact of Livelihood Capital Endowment on Household Poverty Alleviation: The Mediating Effect of Land Transfer. Land, 12 (7), 1-17.
دوره 2، شماره 2
پاییز و زمستان 1403
اسفند 1403
صفحه 130-147

  • تاریخ دریافت 23 اردیبهشت 1403
  • تاریخ بازنگری 19 آذر 1403
  • تاریخ پذیرش 24 آذر 1403
  • تاریخ انتشار 30 اسفند 1403