تحقیقات ترویج و توسعه روستایی

تحقیقات ترویج و توسعه روستایی

تدوین راهبردهای توسعه پایدار نواحی روستایی با تأکید بر کارآفرینی و مشاغل خانگی در استان همدان

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دکتری ترویج و آموزش کشاورزی، معاون پژوهشی و مدیر گروه پژوهشی مطالعات توسعه کارآفرینی و اشتغال پایدار روستایی جهاد دانشگاهی استان همدان، ایران.
2 پژوهشگر پسادکتری بنیاد ملی نخبگان و دانشگاه بوعلی سینا، گروه ترویج و آموزش کشاورزی، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران.
3 دانش‌آموخته کارشناسی ارشد جامعه‌شناسی، عضو گروه پژوهشی مطالعات توسعه کارآفرینی و اشتغال پایدار روستایی جهاد دانشگاهی استان همدان، ایران.
4 دانشجوی دکتری توسعه کشاورزی، گروه آموزشی ترویج و آموزش کشاورزی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران.
5 دانشجوی دکتری ترویج کشاورزی پایدار و منابع طبیعی، گروه ترویج، ارتباطات و توسعه روستایی، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران.
چکیده
این پژوهش، باهدف تدوین راهبردهایی برای توسعه پایدار نواحی روستایی با تأکید بر کارآفرینی و مشاغل خانگی در استان همدان انجام گرفت. پژوهش حاضر، به لحاظ هدف، از نوع تحقیقات کاربردی - تحلیلی و اکتشافی می­باشد. در این پژوهش، از تکنیک سوآت به‌منظور شناسایی نقاط قوت، نقاط ضعف، تهدیدها و فرصت‌های توسعه پایدار روستایی با تأکید بر کارآفرینی و مشاغل خانگی در استان همدان، استفاده شد. جامعه آماری در این پژوهش اعضای شورای اسلامی روستاها، دهیاران و کارآفرینان روستایی بودند که شامل 73 دهستان استان همدان است که از این تعداد براساس روش نمونه­گیری طبقه­ای با انتساب متناسب، 30 دهستان از 9 شهرستان انتخاب شد. در تحقیق حاضر، حجم نمونه بر اساس فرمول کوکران 384 نمونه تعیین شد. براساس نتایج مهم‌ترین نقطه قوت شناسایی‌شده وجود جاذبه‌های طبیعی، فرهنگی و مذهبی و آثار باستانی در روستاهای منطقه موردمطالعه و مهم‌ترین نقطه‌ضعف نیز بافت فرسوده و ضعف خدمات و امکانات رفاهی، تفریحی و زیرساختی در مناطق روستایی عنوان شد. همچنین 15 راهبرد برای توسعه پایدار استان همدان با توجه به کارآفرینی و مشاغل خانگی از طریق تکنیک سوات استخراج شد که مهم‌ترین آن­ها عبارت‌اند از: 1- ایجاد و گسترش فضای مشروع برای حضور زنان در ابعاد سیاسی- حقوقی، اجتماعی-فرهنگی، اقتصادی، کالبدی و عملیاتی، 2- سرمایه‌گذاری و تخصیص منابع مالی کافی به روستاها؛ ایجاد بستر مناسب توسط دولت برای مشارکت داوطلبانه زنان در برنامه‌های اشتغال‌زایی روستایی و 3- توسعه کشت‌های متنوع در سطح روستاها و سایر راهبردهایی که در متن مقاله به آن‌ها اشاره‌شده است.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Developing strategies for sustainable development of rural areas with emphasis on entrepreneurship and home businesses in Hamadan province

نویسندگان English

Khalil Mirzaei 1
Masoud Samian 2
Aazam Shakouri 3
Fereshteh Avatefe Akmal 4
Elahm Ansari 5
1 Member of the Research Group for Entrepreneurship Development and Sustainable Rural Employment Studies, Jihad University, Hamedan, Iran.
2 Postdoctoral Researcher, Department of Agricultural Education and Extension, Faculty of Agriculture, Bu-Ali Sina University, Hamedan, Iran.
3 M.A. in Sociology, Member of the Research Group for Entrepreneurship Development and Sustainable Rural Employment Studies, Jihad University, Hamedan, Iran.
4 Ph.D. Student of Agricultural Dvelopment, Department of Agricultural Education and Extension, Faculty of Agriculture, Bu-Ali-Sina University, Hamedan, Iran
5 Ph.D. Student of Extension and Education Agricultural, Department of Extension, Communication and Rural Development, Faculty of Agriculture, University of Zanjan, Zanjan, Iran.
چکیده English

This study aims to formulate strategies for the sustainable development of rural areas with an emphasis on entrepreneurship and home-based businesses in Hamadan province. The research is applied-analytical and exploratory in nature. The SWOT technique was used in this study to identify the strengths, weaknesses, threats, and opportunities for sustainable rural development with an emphasis on entrepreneurship and home-based businesses in Hamadan province. The statistical population of the study consisted of members of village councils, village heads, and rural entrepreneurs, covering 73 districts of Hamadan province. Based on stratified sampling with proportional allocation, 30 districts from 9 counties were selected. The sample size was determined as 384 according to the Cochran formula. The results revealed that the most significant strength identified was the natural, cultural, and religious attractions, as well as historical monuments in the villages of the studied area. The most notable weakness was the deteriorating infrastructure and lack of welfare, recreational, and basic services in rural areas. Furthermore, 15 strategies for sustainable development in Hamadan province, focusing on entrepreneurship and home-based businesses, were extracted using the SWOT technique. The most important strategies include: 1) creating and expanding legitimate spaces for women's participation in political-legal, socio-cultural, economic, physical, and operational dimensions, 2) investing and allocating sufficient financial resources to villages, and 3) creating appropriate conditions for voluntary women’s participation in rural employment programs. Additionally, promoting diverse crop cultivation in villages and other strategies mentioned in the article are outlined.

کلیدواژه‌ها English

Sustainable rural development
Hamadan province
foresight
entrepreneurship
home businesses
ایزدی، بنت‌الهدی؛ رضائی مقدم، کوروش و اسداله‏ پور، علی. (1395). سازه های مؤثر و موانع تحقق توسعه کارآفرینی در مشاغل خانگی بخش کشاورزی در مناطق روستایی شیراز. علوم ترویج و آموزش کشاورزی ایران، 12(1)، 39-51.
بهمنی، افشین؛ قدیری معصوم، مجتبی؛ حاجیلو، مهدی؛ عظیمی، فریده و قدیری معصوم، مهدیه. (1400). بازاندیشی در وجوه مؤثر بر توسعه گردشگری کشاورزی و زمینه­یابی کارآفرینی در مناطق روستایی (موردمطالعه: روستاهای استان تهران). فصل­نامه تحقیقات کاربردی علوم جغرافیایی، 21(63).
پور طاهری، مهدی و نعمتی، رضا. (1391). اولویت­بندی مسائل توسعه روستایی با تأکید بر دیدگاه روستاییان مطالعه موردی: بخش مرکزی شهرستان خرم­آباد. فصل­نامه اقتصاد فضا و توسعه روستایی. دوره 1، (2)2: 128-113.
تقی­بیگی، معصومه؛ آگهی، حسین و میرک­زاده، علی‌اصغر. (1393). بررسی موانع و راهکارهای مناسب توسعه مشاغل خانگی شهرستان اسلام­آباد غرب. مجله پژوهش­های روستایی، دوره 5، شماره 2: 310-283.
توحیدلو، شاد علی؛ اعظمی، موسی؛ و احدنژادروشتی، محسن. (1395). واکاوی راهبردهای منطقه ای توسعه کشاورزی استان همدان. فصلنامه پژوهش­های ترویج و آموزش کشاورزی ایران، سال دهم، شماره 4، زمستان 1395.
رشیدیان، فاطمه؛ کلانتری، خلیل؛ و براتی، علی‌اکبر. (1400). چالش ها و راهکارهای توسعه کارآفرینی روستایی در شهرستان بهار. مطالعات کارآفرینی و توسعه پایدار کشاورزی، دوره 8، شماره 4.
رکن­الدین افتخاری، عبدالرضا؛ سجاسی قیداری، حمد اله و رضوی، سید حسن. (1389). راهبردهای توسعه کارآفرینی کشاورزی در مناطق روستایی: مطالعه موردی روستاهای شهرستان خدابنده. فصل­نامه روستا و توسعه. دوره 13، شماره 3: 29-1.
رئیسی، ابوبکر؛ شیهکی تاش، مهیم؛ سالارزهی، حبیب اله و ولی نفس، عبدالعزیز. (1395). شناسایی و اولویت‌بندی عوامل مؤثر بر توسعه کارآفرینی کشاورزی در مناطق روستایی (مطالعه موردی: شهرستان سرباز). راهبردهای کارآفرینی در کشاورزی. دوره 3، شماره 6، 58-51.
سازمان مدیریت و برنامه­ریزی استان (1398). برنامه توسعه اقتصادی و اشتغال‌زایی، روستایی، استان همدان.
سعدی، حشمت اله؛ جلیلیان، سارا و یعقوبی فرانی، احمد. (1393). تأثیر کسب­وکارهای خانگی بر توانمندی اجتماعی زنان روستایی. زن و جامعه. 5(3): 106-85.
شهبازی، حسین رضا. (1401). کار آفرینی کشاورزی راهبردی در توسعه پایدار روستایی. فصلنامه جغرافیا و روابط انسانی، دوره 5، شماره 2، پاییز 1401.
فتوحی، مجید؛ حسینی نیا، غلامحسین و سجادی، سید مجتبی. (1399). طراحی و تبیین الگوی توسعه کارآفرینی روستایی با ارائه یک راهبرد جدید بر اساس گردشگری کشاورزی: رویکرد داده­بنیاد مطالعه موردی (روستاهای شاخص استان یزد). فصل­نامه نگرش­های نو در جغرافیای انسانی. دوره 13، شماره (49)1: 380-356.
فلاح، محمدرضا. (1397). شناسایی پیشران­های مؤثر در توسعه کسب­وکارهای بسیار کوچک (میکرو) در بخش مشاغل خانگی روستایی. فصل­نامه تحقیقات بازاریابی نوین. دوره 8، شماره (30)3: 140-119.
کاظمی، نسرین؛ سلمانی، محمد؛ بدری، سید علی؛ و مطوف، شریف. (1397). پیوندهای جمعیّتی روستایی - شهری و تأثیر آن بر خلق سرمایة اجتماعی (مطالعه موردی: شهرستان های دماوند، فیروزکوه و شمیرانات). جغرافیا و پایداری محیط، (30)8: 73-67.
محمدی، حمیدرضا؛ منشی­زاده، رحمت اله؛ رحمانی، بیژن؛ پاک­پرور، محسن. (1401). نگرش سیستمی در برنامه‏­ریزی فضایی توسعة روستایی با توجه به رویکرد ساختاری- کارکردی. پژوهش­های جغرافیای انسانی، 54(1), 269-287.
مسیبی، سمانه؛ برقی، حمید؛ رحیمی، داریوش؛ و قنبری، یوسف. (1397). اولویت­بندی راهبردهای توسعه در مناطق روستایی با رویکرد توسعه پایدار (مطالعه موردی: روستاهای ناحیه شمال غری استان اصفهان). مجله پژوهش و برنامه­ریزی روستایی. (1)7: 207-193.
مرزبان، سروش؛ و حیاتی، داریوش. (1400). مروری بر رهیافت توسعۀ روستایی نودرون‌زا و بهره‌گیری از آن در برنامه‌های توسعۀ روستایی ایران. توسعه محلی (روستائی-شهری)، 13(2)، 533-559.
یعقوبی فرانی، احمد؛ وحدت مودب، هاجر؛ و لطیفی، سمیه. (1392). شناسایی بازدارنده‌های گرایش زنان روستایی به مشاغل خانگی (موردمطالعه: بخش سردرود شهرستان رزن). زن در توسعه و سیاست، 11(4)، 559-574.
Atkočiūnienė, V., Vaznonienė, G., & Aleksandravičius, A. (2018). The role of rural development administrators in rural institutions. Management Theory and Studies for Rural Business and Infrastructure Development, 40(2), 143-154.
Buta, M., Visu-Petra, G., Opre, A., Koller, S., & Visu-Petra, L. (2022). Individual predictors of lie acceptability across development. European Journal of Developmental Psychology, 19(5), 696-710.
Gupta, R. (2022). Identification of Suitable Rural Development Indicators. Dev Sanskriti Interdisciplinary International Journal, 19, 11-22.
Hu, S., Yang, Y., Zheng, H., Mi, C., Ma, T., & Shi, R. (2022). A framework for assessing sustainable agriculture and rural development: A case study of the Beijing-Tianjin-Hebei region, China. Environmental Impact Assessment Review, 97, 106861.
Lane, B., Kastenholz, E., & Carneiro, M. J. (2022). Rural Tourism and Sustainability: A Special Issue, Review and Update for the Opening Years of the Twenty-First Century. Sustainability, 14(10), 6070.
دوره 2، شماره 2
پاییز و زمستان 1403
اسفند 1403
صفحه 13-26

  • تاریخ دریافت 13 آبان 1402
  • تاریخ بازنگری 07 دی 1403
  • تاریخ پذیرش 17 دی 1403
  • تاریخ انتشار 01 اسفند 1403