تحقیقات ترویج و توسعه روستایی

تحقیقات ترویج و توسعه روستایی

تأثیر رابطه بلاکینگ بر مخاطرات اقلیمی درگیلان با تأکید بر اراضی کشاورزی(تحلیل دماهای حدی طی دوره 1983 تا 2022)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
گروه جغرافیا، واحد رشت، دانشگاه آزاد اسلامی، رشت، ایران
چکیده
در هنگام وقوع بلاکینگ، جریان‌های غربی که در حالت طبیعی از غرب به شرق در حال حرکت هستند، مسیر اصلی خود را به سمت شمال یا جنوب تغییر داده و اقلیم مناطقی را که می‌بایست از روی آن‌ها عبور می‌کردند را متأثّر می‌کند. البتّه، برای مناطق واقع در ناحیۀ پشته، خشکی و گرما و برای مناطق واقع در ناحیۀ ناوه نیز، ناپایداری، سرما و بارش به ارمغان می‌آورد. آشفتگی در جریان‌های مداری و تقویت جریان‌های نصف النّهاری، می‌تواند به تشدید پدیدۀ بلاکینگ منجر شود. بنابراین با توجه به شرایط جغرافیایی سواحل جنوبی دریای خزر در نیمه اول سال که شغل غالب ساکنان آن کشاورزی بوده و با افزایش و کاهش دما رابطه زیادی دارد. مطالعه و بررسی رابطه بلاکینگ با دماهای حدی و پایداری محیطی سواحل جنوبی دریای خزر در نیمه اول سال دارای اهمیت خاصی است. این تحقیق با استفاده از داده‌های هواشناسی طی دوره زمانی 1983 تا 2022 در ماه‌های آوریل تا انتهای سپتامبر (12 فروردین تا 8 مهر) با استفاده از روش توصیفی تحلیلی با دو نرم افزار SPSS و GRADS و ایجاد نقشه‌های تاوایی صورت پذیرفته است. نتایج تحقیق حاکی از آن است که در سال‌هایی که شش‌ماهه مورد بررسی دارای دماهای حدی بوده‌اند، پدیده بلاکینگ در این بازه زمانی شدت گرفته است. این وضعیت اثرات منفی قابل توجهی بر اراضی کشاورزی محدوده مورد مطالعه داشته و پیامدهای کاهش تولید محصولات کشاورزی، افزایش هزینه‌ها، تأثیرات زیست‌محیطی و کاهش امنیت غذایی را به همراه داشته است.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

The Impact of Blocking Phenomenon on Climatic Hazards in Gilan with Emphasis on Agricultural Lands (An Analysis of Extreme Temperatures During the Period 1983 to 2022)

نویسندگان English

Sayyed Masoud Seyfi Ghazi Mahalleh
Atoosa Bigdeli
emran Alizadeh
Department of geography, Ra.C., Islamic Azad university, Rasht, Iran.
چکیده English

When a blocking event occurs, the western flows, which typically move from west to east, change their main path toward the north or south, affecting the climate of regions that they would naturally pass over. For areas within the ridge zone, it brings dryness and heat, while for areas within the trough zone, it results in instability, cold temperatures, and precipitation. Disruptions in zonal flows and the reinforcement of meridional flows can intensify the blocking phenomenon. Given the geographical conditions of the southern coasts of the Caspian Sea during the first half of the year—where agriculture is the dominant occupation of its residents and is closely linked to temperature fluctuations—studying and examining the relationship between blocking events and extreme temperatures as well as environmental stability in this region holds particular significance. This research, conducted using meteorological data over the period from 1983 to 2022 during the months of April to the end of September (from the 12th of Farvardin to the 8th of Mehr), employs a descriptive-analytical method with the assistance of SPSS and GRADS software to generate vorticity maps. The research findings indicate that in the years when extreme temperatures occurred during the six-month period under study, the blocking phenomenon intensified during this timeframe. This situation has had significant negative impacts on the agricultural lands of the study area, leading to reduced agricultural production, increased costs, environmental effects, and compromised food security. 

کلیدواژه‌ها English

Blocking winds
extreme temperatures
agricultural lands
Caspian coasts
Gilan
امانی، رامین، قربانی، زانکو و مظفری، زانا. (1403). ریسک تغییرات اقلیمی، عملکرد تغییر اقلیم و ارزش‌افزوده بخش کشاورزی. پژوهش­های رشد و توسعه پایدار (پژوهش های اقتصادی)، 24(3)، 1-30.
امیدوار، کمال و سپندار، نساء و غیاث الحسینی، مرضیه. (1397). ارزیابی اثرات تغییر اقلیم بر شاخص­های حدی دما و بارش در شهر رشت، دومین کنفرانس ملی آب و هواشناسی ایران، مشهد،https://civilica.com/doc/781099
برارخان‌پور، صدیقه، قربانی، خلیل، سالاری‌جزی، میثم و رضایی‌قلعه، لاله. (1398). بررسی تغییرات فصلی دماهای حدی با استفاده از رگرسیون چندک (مطالعه موردی: ایستگاه هواشناسی هاشم‌آباد گرگان). نشریه هواشناسی و علوم جوّ، 2(2)، 114-128.
تاجیک، اعظم و اربابی سبزواری، آزاده. (1399). بررسی تغییرات مکانی در دماهای شدید در سراسر ایران، فصلنامه جغرافیای طبیعی، 13(49)، 109-124.
خسروی، محمود و جاودانی خلیفه، ناصر و محمدنیا قرائی، سهراب. (1382). بررسی انطباق سری­های زمانی دمای مشهد با تغییرات و نوسانات دمای کره زمین، سومین کنفرانس منطقه­ای تغییر اقلیم، اصفهان.
درگاهیان فاطمه، علیجانی بهلول، محمدی حسین. (1393). آشکار‌‌سازی و مطالعه اقلیم شناختی رخدادهای بلاکینگ موثر بر آب و هوای ایران (دوره آماری، ۲۰۱۲-۱۹۵۳) درفصل سرد. فضای جغرافیایی، ۱۴ (۴۸)، ۲۳۷-۲۵۶.
درگاهیان، فاطمه و علیجانی، بهلول. (1396). بررسی سینوپتیکی و دینامیکی بارش برف بهمن92 در ایران با تاکید بر نقش پدیده بلاکینگ. مخاطرات محیط طبیعی، 6(12)، 19-36. doi: 10.22111/jneh.2017.3117
ذوالفقاری، حسن، معصوم­پور سماکوش، جعفر، رشیدی ناصرخانی، الهه و میری، مرتضی. (1401). تأثیر سامانه‌های بندالی جو بر وقوع و استمرار دوره‌های خشک غرب و شمال غرب ایران. مطالعات جغرافیایی مناطق خشک، 3(9)، 101-119.
رحیم زاده، فاطمه، عسگری، احمد، فتاحی، ابراهیم، محمدیان، نوشین، و تقی­پور، ع. (1388). روند شاخص­های دمای شدید در ایران طی دوره 1382-1330، مجله تحقیقات جغرافیایی، 24(2)، 119-144.
رسولی، علی اکبر، بابائیان، ایمان، قائمی، هوشنگ و زوار رضا، پیمان . (1390). ارتباط بین بارش­های فصلی ایران و دمای پهنه­های آبی منطقه­ای. پژوهش­های اقلیم شناسی، 2 (5)، 70-92.
رضایی بنفشه، مجید، جعفری شندی، فاطمه و حسینعلی پورجزی، فرشته. (1399). واکاوی سینوپتیکی الگوهای فشار مرتبط با بلاکینگ­های مؤثر بر رخداد بارش­های مداوم و سنگین تبریز (طی سال­های 1951 تا 2013). جغرافیا و برنامه‌ریزی, 24(71), 105-123. doi: 10.22034/gp.2020.10533
سلیمی فرد، مژده، ثنایی نژاد، سید حسین، جباری نوقابی، مهدی و ثابت دیزاوندی، لیلا. (1396). شناسایی اثر تغییر اقلیم بر پدیده‌های حدی دما در استان خراسان‌رضوی مطالعه موردی: 2015-1990. پژوهش­های اقلیم شناسی، 1396(29)، 111-124.
صیدگر، شراره، بیگدلی، آتوسا و رضایی، پرویز. (1403). تحلیل الگوی فضایی امواج سرد در استان گیلان. مطالعات جغرافیایی مناطق کوهستانی، 5(2)، 151-172. doi: 10.22034/gsma.2024.715805
عربی، مصطفی، لطفعلی پور، محمدرضا، قوامی، هادی و کرامت زاده، علی. (1402). بررسی اثرات تغییر اقلیم بر توسعه بخش کشاورزی ایران و رفاه خانوار و برنامه­های دولت برای سازگاری با تغییر اقلیم. مهندسی جغرافیایی سرزمین، 7(4)، 959-977. doi: 10.22034/jget.2023.297140.1331
عرفانیان، مریم، انصاری، حسین، علیزاده، امین و بنایان، محمد. (1393). بررسی تغییرات شاخص‌های حدی هواشناسی در استان خراسان رضوی. نشریه آبیاری و زهکشی ایران، 8(4)، 817-825.
عزیزی، قاسم و خلیلی، مائیده. (1390). نقش بلاکینگ در رخداد سرماهای فرین ایران. پژوهش­های جغرافیای طبیعی، 43(77)، 39-55.
قاسمی‌فر، الهام، علیجانی، بهلول، و صالح، محمد. (۱۳۹۶). بررسی تغییرات دمایی در سواحل جنوبی دریای خزر با استفاده از سه مدل: SDSM، LARSWG و مدل شبکه عصبی مصنوعی. فصلنامه جغرافیای طبیعی، ۹(۳۴)، ۲۳–۴۱.
کاشانی، عباس. (1397). مجموعه زمانی مسدود در فلات ایران، انتشارات راز نهان.
کریمی، مصطفی، ستوده، فاطمه، و رفعتی، سمیه. (1397). تحلیل روند تغییرات و پیش‌بینی پارامترهای دمایی حدی در سواحل جنوبی دریای خزر. نشریه علوم جغرافیایی کاربردی، ۱۸(۸۰)، ۷۹–۹۳.
کیانی قلعه سرد، سروش، شهرکی، جواد، اکبری، احمد و سردارشهرکی، علی. (1398). برنامه‌ریزی و بررسی اثرات تغییر اقلیم بر توسعه کشاورزی ایران؛کاربرد تکنیک برنامه‌ریزی ریاضی مثبت، فصلنامه علمی برنامه­ریزی منطقه­ای، 9(34)، 15-26.
محمدی، حسین و تقوی، فرحناز. (1386). روند شاخص­های حدی دما و بارش در تهران. پژوهش­های جغرافیایی، 38(1)، 151- 172.
مریانجی، زهره، وجدانی، نوذر علی. (1399). اثرات مخاطرات اقلیمی بر فعالیت های زراعی(کشت لوبیا) روستاییان در شهرستان ازنا. اقتصاد فضا و توسعه روستایی، ۹ (۳۴)، ۲۳۹-۲۵۷.
مهدی­زربو، امیر و محب الحجه، علیرضا و احمدی گیوی، فرهنگ. (1392). بررسی موردی پدیده بلاکینگ اوراسیا توسط فعالیت موج، نخستین کنفرانس ملی آب و هوا شناسی، کرمان،https://civilica.com/doc/209201
De’Donato, F. K., Leone, M., Noce, D., Davoli, M., and Michelozzi, P. (2013). The impact of the February 2012 cold spell on health in Italy using surveillance data, PloS one, 8, e61 720, https://doi.org/10.1371/journal.pone.0061720.
Depietri, Y., & McPhearson, T. (2018). Changing urban risk: 140 years of climatic hazards in New York City, Climatic Change, 148:95–108 https://doi.org/10.1007/s10584-018-2194-2
Gebrechorkos, S.H. Hülsmann, S. Bernhofer, C. (2018). Changes In Temperature And Precipitation Extremes In Ethiopia, Kenya, And Tanzania, International Journal Of Climatology, 39:18–30. DOI: 10.1002/Joc.5777
Hong, Y. Ying, S. (2018). Characteristics Of Extreme Temperature And Precipitation In China In 2017 Based On ETCCDI Indices, Advances In Climate Change Research, 9: 218-226.
Im E. S. Jung I. W. Bae D. H. (2011). The Temporal And Spatial Structures Of Recent And Future Trends In Extreme Indices Over Korea From A Regional Climate Projection, International Journal Of Climatology, 31(1): 72–86
Lenggenhager, S. and Martius, O. (2019). Atmospheric blocks modulate the odds of heavy precipitation events in Europe, Climate Dynamics, https://doi.org/10.1007/s00382-019-04779-0, 2019.
Luo, D., Chen, X., Dai, A., & Simmonds, I. (2018). Changes in Atmospheric Blocking Circulations Linked with Winter Arctic Warming: A New Perspective,  Journal of Climate, 15 Sep 2018, pp: 7661–7678, DOI: https://doi.org/10.1175/JCLI-D-18-0040.1
Simões, P., Fragata, I., Santos, J., Santos, M.A., Santos, M., Rose, M.R. and Matos, M. (2019). How phenotypic convergence arises in experimental evolution. Evolution, 73: 1839-1849. https://doi.org/10.1111/evo.13806
Woollings, T., Barriopedro, D., Methven, J., Son, S. W., Martius, O., Harvey, B., Sillmann, J., Lupo, A. R., & Seneviratne, S. (2018). Blocking and its Response to Climate Change, Current Climate Change Reports (2018) 4:287–300, https://doi.org/10.1007/s40641-018-0108-z
دوره 3، شماره 1
بهار و تابستان 1404
شهریور 1404
صفحه 1-11

  • تاریخ دریافت 22 فروردین 1404
  • تاریخ بازنگری 02 تیر 1404
  • تاریخ پذیرش 04 مرداد 1404
  • تاریخ انتشار 01 شهریور 1404