تحقیقات ترویج و توسعه روستایی

تحقیقات ترویج و توسعه روستایی

راهکارهای توسعه محصولات کشاورزی گواهی‌شده در بین پسته‌کاران استان خراسان‌رضوی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 گروه ترویج، ارتباطات و توسعه روستایی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران
2 گروه ترویج، ارتباطات و توسعه روستایی، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران
چکیده
اگرچه از اصلی‌ترین شاخص‌های توسعه کشورها، سطح امنیت غذایی است، اما مسیر توسعه محصولات سالم و گواهی­شده در کشور  با دشواری‌های فراوانی مواجه است. به نظر می‌رسد ارائه راهکارهایی برای تسهیل فرآیند پذیرش و گسترش این نوع محصولات در بین پسته­کاران استان خراسان رضوی، ضروری است. با توجه به اهمیت موضوع، پژوهش با هدف ارائه راهکارهای توسعه محصولات کشاورزی گواهی­شده در بین پسته­کاران استان خراسان­رضوی انجام گرفت. مشارکت­کنندگان، خبرگان و مطلعان کلیدی استان بودند که تعداد مناسبی از آن‌ها با  روش نمونه­گیری هدفمند به شیوه گلوله برفی انتخاب شدند. برای گردآوری داده­ها از مصاحبه‌های انفرادی نیمه­ساختارمند استفاده شد و مصاحبه­ها تا رسیدن به اشباع داده (پس از 22 مصاحبه) ادامه یافت. داده­های گردآوری‌شده با استفاده از تحلیل محتوای کیفی مورد تجزیه‌وتحلیل قرار گرفتند. به‌منظور اطمینان از اعتبار داده­های به‌دست‌آمده از مصاحبه­ها و دقیق بودن یافته­‌ها به بررسی اعتبارپذیری و تأییدپذیری داده­ها پرداخته شد. نتایج نشان داد که اصلی­ترین راهکارها در قالب شش مقوله اصلی، 23 مقوله فرعی و 231 واحد مفهومی معنا‌دار مرتبط قرار گرفتند که در بین آن‌ها، سه مقوله راهکارهای حاکمیتی و مدیریت راهبردی (9/22 درصد)، راهکارهای توسعه اقتصادی و بازاریابی (6/22 درصد) و راهکارهای توسعه فرهنگی و مشارکت اجتماعی (9/19 درصد)، به ترتیب بیشترین اهمیت را داشتند. همچنین، مهم‌ترین راهکارهای برحسب مفاهیم شناسایی‌شده نیز شامل تقویت فرهنگ مصرف محصولات گواهی­شده (1/9 درصد)، حذف واسطه‌ها و ترویج بازاریابی مستقیم محصولات گواهی­شده (2/8 درصد)، تبلیغات عمومی برای افزایش تقاضای مصرف‌کنندگان (8/7 درصد)، حمایت مالی و اعتباری از تولیدکنندگان (4/7 درصد) و ایجاد سیستم‌های قیمت‌گذاری شفاف (5/6 درصد)، بودند.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Strategies for Developing Certified Agricultural Products among Pistachio Farmers in Khorasan-Razavi Province

نویسندگان English

Forough Tabatabaei 1
Rohollah Rezaei 1
Leila Safa 2
1 Faculty of Agriculture, University of Zanjan
2 Department of Extension, Communication and Rural Development, Faculty of Agriculture, University of Zanjan
چکیده English

Although food security is a primary indicator of national development, the country's path to developing healthy and certified agricultural products faces numerous challenges. It appears essential to provide solutions to facilitate the adoption and expansion of such products among pistachio growers in Razavi Khorasan province. Given the significance of this issue, this research aimed to propose strategies for developing certified agricultural products among pistachio farmers in Razavi Khorasan province. Participants were key experts and informants from the province, an appropriate number of whom were selected using purposive sampling with the snowball technique. Semi-structured individual interviews were employed for data collection, which continued until data saturation was achieved (after 22 interviews). The collected data were analyzed using qualitative content analysis. Credibility and confirmability were assessed to ensure the interview data's trustworthiness and the findings' accuracy. The results indicated that the main strategies were categorized into six categories, 23 sub-categories, and 231 related meaningful conceptual units. Among these, three categories—governmental and strategic management solutions (22.9%), economic development and marketing solutions (22.6%), and cultural development and social participation solutions (19.9%)—held the most importance, respectively. Furthermore, the most crucial strategies based on identified concepts included: strengthening the culture of consuming certified products (9.1%), eliminating intermediaries and promoting direct marketing of certified products (8.2%), public advertising to increase consumer demand (7.8%), providing financial and credit support for producers (7.4%), and establishing transparent pricing systems (6.5%).

کلیدواژه‌ها English

Sustainable agriculture, Food security, Agricultural health certification, Strategies, Pistachio Product

آقایاری‌هیر، محسن؛ اصغرپور، حسین و باختر، سهیلا. (1403). شناسایی پیشران‌های تأثیرگذار بر برندسازی محصولات کشاورزی سالم و ارگانیک در شهرستان تبریز. تحقیقات اقتصاد و توسعه کشاورزی ایران، 55(3)، 535-552.

اسداله‌پور‌کوتنایی، علی و خداوردیان، مجید رضا. (1403). ارزشیابی سایت‌های الگوئی جامع تولیدی ترویجی در تولید محصول سالم. پژوهش مدیریت آموزش کشاورزی، 16(69)، 108- 125.

بختیاری، آتوسا و باریکانی، الهام. (1400). مروری بر کشاورزی ارگانیک در ایران و جهان (چاپ اول). پژوهشکده برنامه‌ریزی کشاورزی، اقتصاد وتوسعه‌روستایی تهران.

برزگر‌‌‌‌دوین، مجتبی و‌ یاوری، غلامرضا. (1401). دینامیک رفتاری قدرت بازار و نوسانات قیمت در زنجیره بازاریابی محصولات باغی ایران. پژوهشنامه بازرگانی، 105، 1-24.

بریم­نژاد، ولی. (1393). شناسایی عوامل مؤثر بر بازاریابی محصولات سالم و ارگانیک. مجله اقتصاد کشاورزی، ویژه‌نامه8، 217-232.

جاویدان، لیلا. (1403). مدل­یابی رفتار کشاورزان در تولید محصول سالم در بین سیب­زمینی­کاران شهرستان خدابنده. پایان­نامه کارشناسی ارشد، دانشکده کشاورزی، دانشگاه زنجان.

جاویدان، لیلا؛ رضائی، روح‌اله؛ صفا، لیلا و یوسفی، علیرضا. (1403). تحلیل کیفی موانع و محدودیت­های فراوری تولید سیب­زمینی سالم در استان زنجان. مجله علوم ترویج و آموزش کشاورزی ایران، 20(1)، 99-115.

جمشیدی، امید و حاجی‌میررحیمی، سید داوود. ‌(1395). بررسی عوامل مؤثر بر نگرش گلخانه‌داران به کشاورزی پایدار در استان البرز. مجله راهبردهای توسعه روستایی، 3(2)، 267-285.

جمشیدی، امید، و شفیعی، فاطمه. (1402). تحلیل عوامل بازدارنده و پیش­برنده تولید محصولات کشاورزی سالم و ارگانیک: پژوهشی کیفی در استان مازندران. مجله تحقیقات اقتصاد و توسعه کشاورزی ایران، 54(2)، 417-438.

خسروی اصل، مریم. (1401). مروری بر صادرات پسته ایران به کشورهای آسیای مرکزی و ارائه راهکارهای توسعه صادرات این محصول، کنفرانس بین‌المللی مطالعات نوین در مدیریت و کارآفرینی ایران و تاجیکستان.

دنسکامب، مارتین. (1400). راهنمای پژوهش خوب در پروژه­های تحقیقات اجتماعی کوچک­مقیاس. ترجمه: روح­اله رضائی و لیلا صفا. زنجان: انتشارات دانشگاه زنجان.

رزاقی‌بورخانی، فاطمه. (1402). طراحی الگوی پارادایمی ترویج استاندارد GAP در مزارع برنج استان مازندران. مجله تحقیقات اقتصاد و توسعه کشاورزی ایران، 2(4)، 739-759.

ساجدیان فرد، نجمه و دهقان شبانی، زهرا. (1402). تأثیر معاهدات بین‌المللی بر موقعیت ایران در شبکه تجارت محصولات فناورانه. نشریه اقتصاد و الگوسازی، 14(1)، 1-33.

صافی­سیس، یحیی؛ جودی‌دمیرچی، میلاد و اسماعیلی، نجمیه. (1399). تحلیل تأثیر نظام ترویج و آموزش کشاورزی بر توسعه کشاورزی ارگانیک در تعاونی‌های کشاورزی شبستر. مجله تعاون و کشاورزی، 9(36)، 31-70.    

صندوقی، عطیه؛ یادآور، حسین؛ راحلی، حسین و هارینگ، آناماریا. (1398). شناسایی و تبیین پیش‌ران‌های توسعه بازار محصولات کشاورزی ارگانیک. نشریه تحقیقات اقتصاد و توسعه کشاورزی ایران (علوم کشاورزی ایران)، 50(2)، 295- 310.

عباس‏زاده، محمد. (1391). تأملی بر اعتبار و پایایی در تحقیقات کیفی. مجله جامعه­شناسی کاربردی، 23(1)، 19-34. 

فیاض نیا، فاطمه. (1397). نقش کشاورزی پایدار در تولید محصول سالم و حفاظت از محیط زیست. چهارمین کنفرانس بین المللی یافته های نوین در علوم کشاورزی، منابع طبیعی و محیط زیست،تهران

کردعلیوند، سمیه؛ شعبانعلی فمی، حسین؛ اسدی، علی و برایی، علی اکبر. (1402). تحلیل چالش‌ها و موانع صدور گواهی سلامت محصولات کشاورزی در ایران از دیدگاه کارشناسان. علوم ترویج و آموزش کشاورزی ایران، 19(1)، 83-103.

کرمی، فریبرز؛ رستمی، فرحناز و گراوندی، شهپر. (1400). ارائه چارچوبی برای بازاریابی دیجیتال در کارآفرینی کشاورزی. نشریه مطالعات کارآفرینی و توسعه پایدار کشاورزی، 8(1)، 67-84.

کرمی دهکردی، مهدی و رحمانی‌فرد، زهره. (1401). تحلیل مؤلفه‌های مؤثر بر تولید محصولات سالم و ایجاد امنیت غذایی در مناطق روستایی شهرستان لنجان. فصلنامه علمی برنامه‌ریزی منطقه‌ای، 12(47)، 277-288.

محمدپور، پریسا. (1397). نقش زنان روستایی در توسعه پایدار کشاورزی با تأکید بر اثربخشی فعالیت‌های آموزشی- ترویجی در ترویج تولید محصول سالم (مطالعه موردی: نواحی روستایی شهرستان‌های لنگرود و رودسر). مطالعات برنامه‌ریزی سکونتگاه‌های انسانی، 45، 989-1002.

موسی‌پور، سیده‌کوثر و خسروی‌پور، بهمن. (1400). بازاریابی الکترونیکی محصولات کشاورزان خرده‌پا، دومین همایش ملی صنعت و تجاری‌سازی کشاورزی، اهواز.

میثمی‌آزاد، صفورا؛ حاجیها، علی؛ عبدالوند، محمد‌علی و خبیری، بهرام. (1400). طراحی الگوی برندسازی محصولات سبز در صنعت موادغذایی. نشریه چشم‌انداز مدیریت بازرگانی، 20(47)، 164-188.

هاتفی، مائده؛ شعبانعلی‌فمی، حسین؛ اسدی، علی و علم‌بیگی، امیر. (1400). تحلیل عوامل بیرونی مؤثر بر توسعه کشت سبزی و صیفی سالم در محیط­های کنترل‌شده از دیدگاه کارشناسان وزارت جهادکشاورزی مورد مطالعه: استان‌های تهران و البرز. مجله تحقیقات اقتصاد و توسعه کشاورزی ایران، 2-53(3)، 841-855 .

Abid, A., & Jie, S. (2021). Conversion to organic farming: a dynamic opportunity for Pakistani smallholders of fresh fruit. Ciência Rural, 51(9), 12-30.
Aghasafari, H., Karbasi, A., Mohammadi, H., & Calisti, R. (2020). Determination of the best strategies for development of organic farming: A SWOT-Fuzzy Analytic Network Process approach. Journal of Cleaner Production, 277, 124039.
Azam, M., & Shaheen, M. (2019). Decisional factors driving farmers to adopt organic farming in India: a cross-sectional study. International Journal of Social Economics, 46(4), 562-580.
Davis, F. D. (1989). Perceived usefulness, perceived ease of use, and user acceptance of information technology. MIS Quarterly, 13(3), 319-340
De Janvry, A., & Sadoulet, E. (2020). Using agriculture for development: Supply-and demand-side approaches. World development, 133, 105003.
Fu, S., Ma, R., He, G., Chen, Z., & Liu, H. (2023). A study on the influence of product environmental information transparency on online consumers’ purchasing behavior of green agricultural products. Frontiers in Psychology, 14, 1168214.
Gamage, A., Gangahagedara, R., Gamage, J., Jayasinghe, N., Kodikara, N., Suraweera, P., & Merah, O. (2023). Role of organic farming for achieving sustainability in agriculture. Farming System, 1(1), 100005.
Glogovețan, A. I., & Pocol, C. B. (2024). The role of promoting agricultural and food products certified with European union quality schemes. Foods, 13(6), 970.
Gouri, K. V., & Mahajan, V. (2018). Different models of financing small farmers’ agricultural value chains. In Financing Agriculture Value Chains in India: Challenges and Opportunities , 33-53. Singapore: Springer Singapore.
Karacan, E. & Ceylan, R. F. (2020). Factors affecting pistachio exports in Turkey, Iran and the USA. International Journal of Agriculture forestry and Life Science, 4(2), 255-262.
Lee, B., Liu, J. Y., & Chang, H. H. (2020). The choice of marketing channel and farm profitability: Empirical evidence from small farmers. Agribusiness, 36(3), 402-421.
Li, R., Lee, H., Lin, Y., Liu, C., & Tsai, P.F. (2019). Consumers’ Willingness to Pay for Organic Foods in China: Bibliometric Review for an Emerging Literature. International Journal of Environmental Research and Public Health, 16: 1-14.
Liu, C., Safitri, R., van Leeuwen, S., Ozturk, B., Girzadas, D., Christoff, E., & Krampe, C. (2025). Biodiversity-Positive (Inter) Cropping System Effects on Food Quality, Safety and Consumer Acceptance: A Case Study. Safety and Consumer Acceptance: A Case Study.
McCorriston, S., & von Cramon-Taubadel, S. (2016). Transparency of food pricing in the European Union. In Agricultural Markets Instability (pp. 74-84). Routledge.
Mishra, D., & Singh, A. P. (2023). ORGANIC FOOD CERTIFICATION: OVERCOMING BARRIERS AND ENHANCING SUSTAINABILITY IN THE AGRICULTURAL INDUSTRY. Jamshedpur Research Review, 78-87.
Pandey, D., Kakkar, A., Farhan, M., & Ahmad Khan, T. (2019). Factors influencing organic foods purchase intention of Indian customers, Organic Agriculture, 2(8), 18-41.
Pirmolek, F; Karbasi, A. R; Ghorbani, M; Rastagaripour, F. (2017).  Management Strategies for Production, Processing And Marketing Of Saffron in Khorasan Razavi, Agricultural Economics Research, 9(3), 228-207. (In Persian)
Purnomo, S. H., Emawati, S., Sari, A. I., Rahayu, E. T., Handayanta, E., & Hanifa, A. (2019). Investigation of barriers to integrated paddy and Beef cattle farming in organic agricultural system. Russian Journal of Agricultural and Socio-Economic Sciences, 85(1), 507-512.
Rama, J. & Paul, J. (2017). Consumer behavior and purchase intention for organic food: A review and research agenda. Journal of Retailing and Consumer Services. 38: 157-165.
Safdar, M., Eihab, F. & Rafi, U.T.U. (2016). The Significance of Consumer’s Awareness about Organic Food Products in the United Arab Emirates. Journal of Sustainability. 833: 1-12.
Sandoughi, A; Yadavari, H; Raheli, H; Haring, A. (2019). Identifying And Explaining The Drivers Of Organic Agricultural Products Market Development, Iranian Journal of Agricultural Economics and Development Research, 2-50(2), 295-310. (In Persian)
Schneider, S. A. (2017). Moving in opposite directions: exploring trends in consumer demand and agricultural production. Mitchell Hamline L. Rev., 43, 400.
Scott, W. R. (2014). Institutions and organizations: Ideas, interests, and identities (4th ed.). Sage Publications.
Shukla,PR.,Skea, J., Cyas, P., Huntley, E., Kissick, K., Belkacemi, M., and Malley ,J. (2019). Climate change and land: An IPCC special report on climate change, desertification, land degradation, sustainable land management, food security, and greenhouse gas fluxes in terrestrial evosystems.
Su, L., Peng, Y., Kong, R., & Chen, Q. (2021). Impact of e-commerce adoption on farmers’ participation in the digital financial market: Evidence from rural China. Journal of theoretical and applied electronic commerce research, 16(5), 1434-1457.
Su, X., Zhang, S., & Feng, Y. (2025). Impact of brand story types and consumers’ information appeal preferences on regional public attitudes toward agricultural products. Asia Pacific Journal of Marketing and Logistics.
Sun, Y., Luo, B., Wang, S., & Fang, W. (2021). What you see is meaningful: Does green advertising change the intentions of consumers to purchase eco‐labeled products?. Business Strategy and the Environment, 30(1), 694-704.
UBA(2018). Umwelt und Landwirtschafe: Daten zur Umwelt, Ausgabe 2018. Umweltbundesamt
Verburg, R. W., Verberne, E., Negro, S. O. (2020). Accelerating the transition towards sustainable agriculture: The case of organic dairy farming in the Netherlands, Agricultural Systems, Vol 198, 103368..
دوره 3، شماره 1
بهار و تابستان 1404
شهریور 1404
صفحه 65-82

  • تاریخ دریافت 04 اردیبهشت 1402
  • تاریخ بازنگری 05 فروردین 1403
  • تاریخ پذیرش 25 اردیبهشت 1403
  • تاریخ انتشار 30 شهریور 1404